← Cẩm nang · Southeast Asia · draft

Việt Nam

Việt Nam (tiếng Việt: Việt Nam) là một quốc gia ở Đông Nam Á với nền ẩm thực phong phú và vô số điểm tham quan thiên nhiên lẫn văn hóa. Dù trải qua những biến động của Chiến tranh Việt Nam (người Việt gọi là Chiến tranh Mỹ), Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ từ những năm 1990 và đang phát triển kinh tế nhanh chóng nhờ lực lượng dân số trẻ và cần cù. Về mặt du lịch, Việt Nam vẫn chưa phát triển bằng Thái Lan.

Vùng miền

Thành phố

• Hà Nội (Hà Nội) — Thủ đô của Việt Nam, một thành phố lịch sử với nhiều di tích văn hóa và lịch sử
• TP. Hồ Chí Minh (Thành phố Hồ Chí Minh) — Thành phố lớn nhất và năng động nhất Việt Nam, trước đây là Sài Gòn (Sài Gòn) khi còn là trung tâm thương mại của Việt Nam thời thuộc địa và sau đó là thủ đô của miền Nam Việt Nam
• Đà Nẵng (Đà Nẵng) — Thành phố lớn nhất miền Trung Việt Nam
• Đà Lạt (Đà Lạt) — Một thị trấn nghỉ dưỡng trên cao thời Pháp thuộc trên cao nguyên
• Hải Phòng (Hải Phòng) — “Thành phố cảng”, cảng lớn ở miền Bắc Việt Nam
• Hội An (Hội An) — Phố cảng cổ được bảo tồn tốt, gần khu di tích Mỹ Sơn
• Huế (Huế) — Kinh đô xưa của các vua nhà Nguyễn
• Nha Trang — Khu nghỉ dưỡng biển đang phát triển mạnh
• Vinh — Thành phố lớn ở Bắc Trung Bộ với bãi biển Cửa Lò rất đẹp

Điểm đến khác

• Côn Đảo — Các đảo thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long
• Củ Chi — Nơi có hệ thống địa đạo Củ Chi
• Vườn quốc gia Cúc Phương — Nơi sinh sống của một số loài động vật hoang dã hiếm có của châu Á và người Mường
• Vùng phi quân sự (DMZ) — Những căn cứ quân sự Mỹ xưa còn sót lại, phong cảnh núi non hùng vĩ và rừng rậm hoang sơ
• Vịnh Hạ Long — Nổi tiếng với cảnh quan kỳ ảo như chốn thần tiên
• Ninh Bình — Cảnh karst dọc theo sông mang vẻ đẹp tựa Vịnh Hạ Long
• Phú Quốc — Hòn đảo nằm sát bờ biển Campuchia, nổi tiếng với bãi biển, nước mắm và hải sản
• Sa Pa — Vùng đất để gặp gỡ các dân tộc bản địa trên những ngọn đồi gần biên giới Trung Quốc
• Hang động Phong Nha – Hệ thống hang động được công nhận là Di sản Thế giới tại tỉnh Quảng Bình.

Tổng quan

Việt Nam từng được cai trị bởi các triều đại phong kiến cho đến năm 1945, và từ khi thống nhất đất nước năm 1976, trở thành nhà nước xã hội chủ nghĩa với thể chế tập trung quyền lực. Đất nước có khoảng 100 triệu dân, sở hữu sự đa dạng phong phú về cảnh quan rừng núi và một lịch sử văn hóa đầy tầng lớp.

Lịch sử

Lịch sử Việt Nam là lịch sử của chiến tranh, đô hộ và đấu tranh giành độc lập. Bị Trung Quốc xâm lược không dưới bốn lần, người Việt đã kiên cường đánh đuổi quân xâm lược mỗi lần như vậy. Ngay cả trong những thời kỳ độc lập, Việt Nam phần lớn vẫn là quốc gia triều cống của Trung Hoa đế quốc cho đến khi người Pháp đến xâm chiếm. Các vị vua cuối cùng của Việt Nam là Triều Nguyễn, trị vì từ kinh đô Huế từ năm 1802 đến 1945, dù Pháp đã lợi dụng cuộc khủng hoảng kế vị sau cái chết của vua Tự Đức để thực tế thực dân hóa Việt Nam sau năm 1884. Cả sự đô hộ của Trung Quốc lẫn thực dân Pháp đều để lại dấu ấn lâu dài trên văn hóa Việt Nam, với Nho giáo làm nền tảng cho phép tắc xã hội và người Pháp ảnh hưởng đến ẩm thực Việt.

Sau khoảng thời gian ngắn bị Nhật Bản chiếm đóng trong Thế chiến II (xem Chiến tranh Thái Bình Dương), lực lượng Cộng sản Việt Minh dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh tiếp tục cuộc chiến giành độc lập chống Pháp. Hoàng đế cuối cùng Bảo Đại thoái vị năm 1945, tiếp theo là tuyên ngôn độc lập. Phần lớn người Pháp đã rút đi vào năm 1945, nhưng năm 1946 họ quay lại chiến đấu cho đến thất bại quyết định tại Điện Biên Phủ năm 1954. Hội nghị Geneva chia cắt đất nước ở vĩ tuyến 17, với miền Bắc cộng sản được Liên Xô hậu thuẫn, và Ngô Đình Diệm lập ra chế độ tư bản, tự xưng là Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam, được Mỹ ủng hộ.

Sau khi đất nước bị chia cắt, chính quyền Việt Minh tiến hành cải cách ruộng đất và kinh tế ở miền Bắc, khiến hàng nghìn địa chủ và thương nhân bị giết và tài sản bị tịch thu. Song song đó, việc đàn áp người Công giáo và những ai bị nghi là “chịu ảnh hưởng quá nhiều” từ văn hóa phương Tây đã dẫn đến Chiến dịch Đường đến Tự do, trong đó hơn một triệu người miền Bắc di cư vào Nam với sự hỗ trợ của chính phủ Mỹ và Pháp. Làn sóng di cư này gây ra tình trạng chảy máu chất xám nghiêm trọng, khiến nền kinh tế trì trệ và nhà nước Bắc Việt phải dựa vào viện trợ của Liên Xô và Trung Quốc trong suốt thời gian tồn tại.

Trong khi miền Nam Việt Nam có bước tăng trưởng kinh tế đáng kể và mức sống được cải thiện nhờ giao thương với thế giới tư bản, chính quyền này cũng chịu nhiều vấn đề nội tại, bao gồm tham nhũng, gia đình trị và gian lận bầu cử. Ông Diệm, một tín đồ Công giáo La Mã, ban hành các luật phân biệt đối xử với đa số Phật tử, dẫn đến việc hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu phản đối tại một ngã tư tấp nập ở Sài Gòn năm 1963. Viện trợ kinh tế và quân sự của Mỹ cho miền Nam Việt Nam tăng mạnh trong thập niên 1960 nhằm củng cố chính phủ. Điều này leo thang thành cuộc triển quân với 549.000 quân Mỹ vào tháng 4 năm 1969 và trở thành cuộc chiến được phương Tây gọi là Chiến tranh Việt Nam (người Việt gọi là Chiến tranh Mỹ). Điều được kỳ vọng là một chiến thắng nhanh chóng và dứt khoát đã sớm sa lầy, và quân Mỹ rút lui sau hiệp định ngừng bắn năm 1973. Hai năm sau, ngày 30 tháng 4 năm 1975, một chiếc xe tăng miền Bắc tiến vào Dinh Độc Lập ở Sài Gòn và cuộc chiến kết thúc. Ước tính 3 triệu người Việt và hơn 57.000 người Mỹ đã thiệt mạng. Cuộc chiến với Mỹ là một trong nhiều cuộc chiến mà Việt Nam đã trải qua, nhưng đây là cuộc chiến khốc liệt nhất trong lịch sử. Phần lớn dân số Việt Nam ngày nay sinh ra sau năm 1975. Du khách Mỹ sẽ được chào đón nồng nhiệt tại Việt Nam, vì nhiều người Việt trẻ rất ngưỡng mộ văn hóa Mỹ. (Xem Chiến tranh Đông Dương để tìm hiểu thêm về các cuộc xung đột này.)

Sau khi thống nhất đất nước, chính quyền cộng sản tiến hành thanh lọc các thành phần tư bản còn lại ở miền Nam. Nhiều chủ doanh nghiệp bị giết, số khác — được gọi là thuyền nhân — trở thành người tị nạn tìm cách vượt biên đến các nước phương Tây, hình thành nên cộng đồng người Việt ở nhiều quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ, Úc và Canada. Người Hoa — vốn bị người Việt gốc Kinh nhìn với con mắt dè chừng vì thế lực kinh tế — chịu thiệt hại nặng nề nhất trong các đợt thanh trừng. Sau thống nhất, Việt Nam trở thành đồng minh lớn của Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh và do mâu thuẫn Trung–Xô, quan hệ với Trung Quốc láng giềng nhanh chóng trở nên căng thẳng, thậm chí cay đắng. Hai nước đã đánh nhau trong một cuộc chiến lớn năm 1979, và các cuộc xung đột biên giới kéo dài cho đến khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Sau khi nền kinh tế tập trung sụp đổ, chính phủ thực hiện các cải cách theo hướng thị trường và đưa các yếu tố tư bản vào từ năm 1986 với chính sách được gọi là đổi mới. Chính sách này tỏ ra rất thành công, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển hạ tầng mạnh mẽ. Các luật phân biệt đối xử với người Hoa còn lại được bãi bỏ, và nhiều người trong số họ đã dùng năng lực kinh doanh của mình đóng góp lớn cho sự hồi sinh của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời dần lấy lại vị thế kinh tế trước đây. Quan hệ với Mỹ được cải thiện đáng kể, với các mối quan hệ quốc phòng chính thức được tái lập vào năm 2016. Một số cựu thuyền nhân hoặc con cháu của họ — phần lớn được nuôi dưỡng và học hành ở phương Tây — đã trở về Việt Nam để tận dụng các cơ hội kinh tế mới. Ngày nay, Việt Nam được coi là một trong những ngôi sao đang lên của châu Á với dân số trẻ và nền kinh tế sôi động.

Chính trị

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Socialist Republic of Vietnam) là nhà nước độc đảng theo thể chế tập quyền, với Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam là người có quyền lực cao nhất, Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia và Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu bộ máy hành pháp. Cơ quan lập pháp của Việt Nam là Quốc hội (một viện), nơi Thủ tướng được bầu ra. Trên thực tế, chức vụ Chủ tịch nước mang tính nghi lễ, trong khi Thủ tướng mới là người nắm nhiều quyền lực nhất trong bộ máy nhà nước.

Kinh tế

Việc tái thiết kinh tế sau thống nhất không hề dễ dàng. Sau khi những thất bại của nền kinh tế tập trung ngày càng lộ rõ, đất nước khởi động chương trình đổi mới, đưa các yếu tố của kinh tế thị trường vào. Chính sách này tỏ ra rất thành công — Việt Nam duy trì tăng trưởng gần 10% mỗi năm (ngoại trừ giai đoạn gián đoạn ngắn do khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997). Nền kinh tế vững mạnh hơn hẳn so với các nước láng giềng Campuchia và Lào. Cũng như nhiều nước cộng sản trên thế giới, Việt Nam duy trì sự cân bằng tinh tế giữa việc thu hút nhà đầu tư nước ngoài và mở cửa thị trường.

Trước đây, có những hạn chế rất nghiêm ngặt đối với người nước ngoài trong việc sở hữu bất động sản hoặc kinh doanh. Tuy nhiên, quy định về bất động sản ban hành năm 2015 cho phép người nước ngoài mua và thuê căn hộ tại Việt Nam.

Việc kinh doanh mà không qua các “khoản phí” thỏa thuận vẫn còn rất khó khăn. Hoạt động thương mại thường phải thông qua đối tác địa phương, kèm theo những rủi ro nhất định.

Điện và dịch vụ cũng là vấn đề đáng lưu ý. Tình trạng cúp điện luân phiên xảy ra khá thường xuyên khi nguồn điện không đủ đáp ứng. Vì vậy, nhiều cơ sở kinh doanh trang bị máy phát điện di động.

Theo thống kê của chính phủ, Việt Nam đón 12,9 triệu lượt khách du lịch quốc tế năm 2017. Chỉ 5% du khách đến Việt Nam quay lại lần thứ hai, so với con số ấn tượng 50% của Thái Lan.

Con người

Phần lớn dân số Việt Nam là người Kinh, bên cạnh đó có nhiều dân tộc thiểu số thường sinh sống ở vùng cao hoặc các thành phố lớn. Ba dân tộc thiểu số đông nhất là Tày, Thái và Mường. Các dân tộc khác bao gồm người Khmer và H’Mông. Tại TP. Hồ Chí Minh có một cộng đồng người Hoa đông đảo, phần lớn là con cháu của những người di cư từ tỉnh Quảng Đông, do đó họ thường nói song ngữ tiếng Quảng Đông, Triều Châu hoặc các phương ngữ Trung Quốc khác cùng với tiếng Việt. Người Chăm sống ở các vùng ven biển phía Nam là cộng đồng Hồi giáo chủ yếu tại Việt Nam.

Phật giáo, chủ yếu thuộc trường phái Đại thừa, là tôn giáo lớn nhất tại Việt Nam với hơn 80% người Việt theo đạo ở các mức độ khác nhau, thường kết hợp với Đạo giáo, Nho giáo và tín ngưỡng dân gian. Thiên Chúa giáo (chủ yếu là Công giáo La Mã) đứng thứ hai với 11%, tiếp đến là đạo Cao Đài — một tôn giáo nội sinh của Việt Nam. Hồi giáo, Ấn Độ giáo và các tín ngưỡng địa phương cũng có một số tín đồ ở miền Nam và miền Trung.

Văn hóa

Do lịch sử lâu dài là quốc gia triều cống của Trung Quốc cùng nhiều thời kỳ bị Trung Quốc đô hộ, văn hóa Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc từ miền Nam Trung Hoa, với Nho giáo làm nền tảng cho phép tắc xã hội. Tiếng Việt cũng có nhiều từ vay mượn từ tiếng Trung, dù hai ngôn ngữ không có quan hệ họ hàng. Phật giáo Đại thừa và Đạo giáo vẫn đóng vai trò không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt.

Dù vậy, văn hóa Việt Nam vẫn có bản sắc riêng biệt so với văn hóa Trung Hoa, bởi đã tiếp thu nhiều yếu tố từ các nền văn minh Hindu láng giềng như Chăm Pa và đế chế Khmer. Người Pháp đô hộ cũng để lại dấu ấn lâu dài, mà có lẽ biểu tượng rõ nét nhất là tình yêu với bánh mì baguette và cà phê của người Việt. Miền Nam và miền Trung Việt Nam, đặc biệt dọc bờ biển, chịu ảnh hưởng phương Tây mạnh mẽ hơn hẳn so với miền Bắc.

Sự chia cắt đất nước trong cuộc chiến mà người Việt gọi là Chiến tranh Mỹ cũng tạo ra những khác biệt văn hóa giữa miền Bắc và miền Nam còn thấy rõ đến ngày nay. Người miền Bắc thường thiên về tư duy theo lý tưởng hơn, trong khi người miền Nam có xu hướng thực dụng và nhạy bén trong kinh doanh hơn.

Việt Nam nổi tiếng với nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống, nổi bật nhất là múa rối nước. Trong thời hiện đại, Việt Nam cũng nắm bắt xu hướng cirque nouveau (xiếc đương đại), với AO Show của TP. Hồ Chí Minh có lẽ là ví dụ được biết đến nhiều nhất. Việt Nam còn sở hữu một làng nhạc pop sôi động, với nhạc pop Hàn Quốc là luồng ảnh hưởng lớn nhất đối với nhạc trẻ Việt Nam hiện đại.

Theo phong tục, bạn nên bỏ giày dép trước khi vào nhà dân, và thường cũng như vậy tại một số nơi lưu trú truyền thống hoặc đền chùa.

Khí hậu

Việt Nam đủ rộng để có nhiều vùng khí hậu khác nhau.

• miền Nam có ba mùa khá rõ rệt: nóng và khô từ tháng 3–4; mưa từ tháng 5–11; và mát, khô từ tháng 12–2. Tháng 4 là tháng nóng nhất, nhiệt độ giữa trưa thường đạt 33°C (91°F) hoặc hơn. Vào mùa mưa, mỗi chiều thường có mưa lớn và đôi khi ngập đường. Nhiệt độ dao động từ oi bức trước cơn mưa đến mát mẻ dễ chịu sau đó. Muỗi nhiều nhất vào mùa mưa. Tháng 12–2 là thời điểm dễ chịu nhất để ghé thăm, với buổi tối mát mẻ xuống khoảng 20°C (68°F).
• miền Bắc có bốn mùa rõ ràng, với mùa đông khá lạnh (nhiệt độ ở Hà Nội có thể xuống dưới 15°C/59°F), mùa hè nóng và mưa, cùng mùa xuân (tháng 3–4) và mùa thu (tháng 10–12) dễ chịu. Tuy nhiên, ở Tây Nguyên, cả hai cực đoan này đều bị đẩy lên mức cao hơn — có thể có tuyết vào mùa đông và nhiệt độ lên đến 40°C (104°F) vào mùa hè.
• Tại các vùng miền Trung, đèo Hải Vân là ranh giới phân chia hai chế độ thời tiết: phía Bắc bắt đầu từ Lăng Cô (nóng hơn vào mùa hè và lạnh hơn vào mùa đông) và điều kiện ôn hòa hơn ở phía Nam bắt đầu từ Đà Nẵng. Từ tháng 9 đến tháng 2, gió mùa Đông Bắc thường mang theo gió mạnh, sóng lớn và mưa. Đây là thời điểm khó khăn và không mấy dễ chịu để đi xe máy dọc miền Trung. Thường thì mùa hè ở đây nóng và khô.

Đọc thêm

• Catfish and Mandala: A Two-Wheeled Voyage Through the Landscape and Memory of Vietnam của Andrew X. Pham (2000).
• The Quiet American (Người Mỹ trầm lặng) của Graham Greene (1955). Lấy bối cảnh Sài Gòn thập niên 1950. Một tình tay ba trên nền lịch sử đầy biến động. Đã được chuyển thể thành phim hai lần: 1958 và 2002.
• The Lover (Người tình) của Marguerite Duras (1984) (tựa gốc tiếng Pháp: L’amant). Chuyển thể thành phim năm 1992 với sự tham gia của Jane March, đạo diễn Jean-Jacques Annaud.

Xem thêm

• Indochine (Pháp, 1992), với Catherine Deneuve, đạo diễn Régis Wargnier. Lấy bối cảnh Đông Dương thuộc Pháp thập niên 1930. Cốt truyện hấp dẫn với những góc nhìn thú vị về lịch sử và chính trị thời đó. Câu chuyện xoay quanh Sài Gòn.
• Cyclo (Việt Nam, 1995). Lấy bối cảnh Sài Gòn, khắc họa bạo lực và đói nghèo ẩn sâu trong lòng Sài Gòn thập niên 1990.

Ngày lễ

Lễ lớn nhất trong năm của người Việt là Tết — Tết Nguyên Đán — diễn ra từ cuối tháng Giêng đến tháng Ba dương lịch. Trong những ngày giáp Tết, cả nước rộn ràng chuẩn bị. Những anh chàng chạy xe máy tất bật giao cây quất và hoa tươi — vật trang trí truyền thống trong nhà. Không khí trở nên hối hả và đôi phần căng thẳng, đặc biệt ở các thành phố lớn, nơi giao thông vốn đã hỗn loạn nay còn thêm phần náo nhiệt. Rồi vài ngày trước Tết, nhịp sống dần chậm lại khi hàng nghìn người thành thị về quê ăn Tết. Đến đúng thời khắc giao thừa, một sự biến đổi đột ngột xảy ra: đường phố trở nên yên tĩnh, vắng lặng đến lạ thường. Hầu hết cửa hàng và nhà hàng đóng cửa ba ngày (ngoại trừ một số nơi phục vụ khách du lịch nước ngoài; khách sạn vẫn hoạt động bình thường).

Tại các thành phố lớn, đường phố được trang trí đèn hoa rực rỡ và tổ chức các lễ hội công cộng thu hút hàng chục nghìn người. Nhưng với người Việt, Tết trước hết là dịp sum họp gia đình ấm cúng. Đêm giao thừa, gia đình quây quần bên nhau, gửi lời chúc mừng (từ người nhỏ đến người lớn) và tặng nhau phong bao lì xì (từ người lớn đến người nhỏ). Ba ngày đầu năm, ban ngày dành để đi thăm: nhà họ hàng vào mùng Một, bạn thân và đồng nghiệp quan trọng vào mùng Hai, và những người quen khác vào mùng Ba. Nhiều người cũng đi lễ chùa. Buổi tối, đàn ông thường tụ tập nhậu nhẹt và đánh bài, còn phụ nữ và trẻ em thì trò chuyện, vui chơi, hát karaoke và thưởng thức các món ăn vặt truyền thống ngày Tết.

Du lịch Việt Nam vào dịp Tết có cả ưu lẫn nhược. Mặt trái: phương tiện di chuyển ken đặc ngay trước Tết khi người Việt đổ về quê; khách sạn kín chỗ, đặc biệt ở các tỉnh nhỏ; việc mua sắm và ăn uống bị hạn chế đáng kể trong những ngày đầu năm (có nơi đóng cửa đến hai tuần). Mặt tích cực: bạn có thể tận mắt chứng kiến không khí chuẩn bị Tết và tham gia các lễ hội đường phố; chùa chiền đặc biệt sôi động; nhiều bảo tàng và di tích vẫn mở cửa miễn phí; và các dịch vụ du lịch dành cho khách nước ngoài như xe bus và khách sạn resort vẫn hoạt động bình thường. Du khách cũng có thể may mắn được mời tham gia ăn Tết cùng người địa phương, đặc biệt nếu bạn có quen biết người Việt hoặc kết bạn được trong chuyến đi. Khi đến vào dịp Tết, nên thu xếp chỗ ở ổn định ít nhất hai ngày trước giao thừa và không nên di chuyển đến vài ngày sau Tết.

Các ngày lễ khác gồm có: 1/5 — Ngày Quốc tế Lao động; 2/9 — Ngày Quốc khánh Việt Nam; 10/3 Âm lịch — Giỗ Tổ Hùng Vương; và 30/4 — Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (đánh dấu sự kiện Sài Gòn giải phóng năm 1975). Vào những dịp này, tàu và máy bay thường hết vé và chỗ nghỉ ở các bãi biển hay Đà Lạt rất khó tìm. Tốt nhất nên đặt trước thật sớm.

Xem thêm

• Vietnamese phrasebook
• Driving in Vietnam
• Trekking in Vietnam
• Vietnam by motorcycle
• Vietnamese cuisine

Thông tin du lịch

• Vietnam Travel website

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ chính thức của Việt Nam là tiếng Việt (Tiếng Việt). Tiếng Việt là ngôn ngữ thanh điệu — thay đổi cao độ giọng nói sẽ dẫn đến nghĩa khác nhau — và điều này khiến việc thành thạo tiếng Việt không dễ chút nào. Tuy nhiên, du khách có thể bất ngờ khi nhận ra ngữ pháp cơ bản khá đơn giản. Động từ không biến thể theo thì và các thành phần câu khá rõ ràng. Khó khăn chính nằm ở việc phát âm đúng các thanh điệu và một số âm đặc trưng. Tiếng Việt thuộc ngữ hệ Nam Á (Austroasiatic), có quan hệ với tiếng Khmer, dù hai ngôn ngữ không thể giao tiếp được với nhau.

Tiếng Việt có 5 phương ngữ chính: phương ngữ miền Bắc (quanh Hà Nội), phương ngữ Bắc Trung Bộ (quanh Vinh), phương ngữ Trung (quanh Huế), phương ngữ Nam Trung Bộ (quanh Phú Yên) và phương ngữ miền Nam (quanh TP. Hồ Chí Minh).

Dù giọng Hà Nội được xem là chuẩn mực và được dùng nhiều trong phát thanh truyền hình, không có phương ngữ nào được quy định pháp lý là chuẩn quốc gia. Người miền Bắc thường cho rằng giọng Nam là của “hai lúa” và hay khuyên bạn học giọng Bắc, nhưng thực ra nên chọn phương ngữ phù hợp với nơi bạn định ở. Nếu bạn làm việc tại TP. Hồ Chí Minh — trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam — thì giọng Nam là những gì bạn sẽ nghe mỗi ngày. Giọng Nam cũng phổ biến hơn trong cộng đồng người Việt hải ngoại do phần lớn là người tị nạn từ thời Chiến tranh Việt Nam xuất thân từ miền Nam.

Tiếng Việt dùng bảng chữ cái Latin (với nhiều dấu phụ) và cách viết phản ánh đúng cách phát âm. Tuy nhiên, âm của nhiều chữ cái khác với tiếng Anh, kể cả một số âm không có tương đương trong tiếng Anh.

Dù chữ Hán không còn được dùng để viết tiếng Việt, từ vựng tiếng Việt vẫn chịu ảnh hưởng rất lớn từ tiếng Trung. Một số từ vay mượn trực tiếp như “khách sạn”, “nhi đồng”, “đảng cộng sản”; một số được tạo từ gốc Hán như “đại diện” hay “cúm gà”. Kiến thức về tiếng Trung sẽ giúp học tiếng Việt dễ hơn rất nhiều. Chữ Hán đôi khi vẫn được dùng cho mục đích lễ nghi, chẳng hạn trong các chùa Phật giáo và Đạo giáo, nhưng nhìn chung người Việt hiện nay hầu hết không đọc được. Tiếng Việt cũng có nhiều từ mượn từ tiếng Pháp và tiếng Anh. Ngày nay, một số từ tiếng Anh được dùng trực tiếp trong tiếng Việt: camera, clip, internet, jeans, PC, sandwich, selfie, radar, show, smartphone, tablet, TV…

Dù người Việt trân trọng mọi nỗ lực học tiếng của bạn, hầu hết ít có cơ hội quen với giọng người nước ngoài. Vì vậy, người học có thể nản lòng khi không ai hiểu mình nói gì. Nhân viên khách sạn và trẻ em thường dễ chịu hơn với giọng người nước ngoài — thậm chí không hiếm trường hợp trẻ em giúp “phiên dịch” tiếng Việt bồi của bạn cho người lớn hiểu.

TP. Hồ Chí Minh có cộng đồng người Hoa khá đông, nhiều người trong số đó nói tiếng Quảng Đông. Các vùng hẻo lánh còn là nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số, sử dụng nhiều ngôn ngữ thuộc các ngữ hệ Mon-Khmer, Tai-Kadai và Nam Đảo.

Hầu hết người Việt trẻ đều học tiếng Anh ở trường, nhưng trình độ thực tế nhìn chung còn hạn chế. Tuy nhiên, hầu hết nhân viên khách sạn và hàng không đều có thể giao tiếp bằng tiếng Anh ở mức cơ bản. Người Việt trẻ thuộc tầng lớp trung và thượng lưu thường có vốn tiếng Anh cơ bản. Một số biển báo giao thông được viết song ngữ Việt–Anh. Người Việt thành thạo dùng ứng dụng dịch thuật trên điện thoại hơn nhiều so với các nước láng giềng, và sẵn sàng dùng chúng để giao tiếp bằng tiếng Anh cũng như nhiều ngôn ngữ khác.

Do di sản thuộc địa để lại, tiếng Pháp vẫn còn được nói và dạy ở Việt Nam. Người cao tuổi có học vấn chiếm phần lớn số người nói tiếng Pháp, nhưng những người làm trong một số lĩnh vực như y tế và luật pháp cũng có thể dùng tiếng Pháp như ngôn ngữ làm việc. Dù vậy, tiếng Anh đã thay thế tiếng Pháp trở thành ngoại ngữ chính trong giới trẻ, dù tiếng Pháp vẫn thỉnh thoảng xuất hiện trên biển hiệu song ngữ tại các điểm tham quan hoặc cơ sở kinh doanh (bên cạnh hoặc thay thế tiếng Anh).

tiếng Nga cũng được một số người Việt từng học tập, làm việc hoặc kinh doanh tại Liên Xô hoặc Nga sử dụng.

Tại các thành phố lớn, một số chuỗi khách sạn quốc tế cao cấp có nhân viên nói được các ngoại ngữ như tiếng Trung, Nhật hoặc Hàn. Tại những điểm du lịch nổi tiếng như Văn Miếu Quốc Tử Giám ở Hà Nội, hướng dẫn viên dẫn tour bằng nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Trung, Hàn và Nhật.

Đi đến

Yêu cầu nhập cảnh

Miễn thị thực

Tính đến năm 2025, công dân các quốc gia và vùng lãnh thổ dưới đây được miễn thị thực nhập cảnh Việt Nam (hộ chiếu còn hạn ít nhất 6 tháng kể từ ngày nhập cảnh) và được lưu trú trong số ngày tương ứng:

• 14 ngày: Brunei
• 21 ngày: Philippines
• 30 ngày: Campuchia, Indonesia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Lào, Malaysia, Mông Cổ, Myanmar, Singapore, Thái Lan
• 45 ngày (có hiệu lực đến ngày 14/3/2028): Bỉ, Bulgaria, Croatia, Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hungary, Ý, Nhật Bản, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Nga, Slovakia, Slovenia, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Vương quốc Anh.
• 90 ngày: Chile, Panama

Không có yêu cầu thời gian chờ giữa các lần xuất nhập cảnh theo diện miễn thị thực hoặc có thị thực. Thời hạn miễn thị thực được tính lại từ đầu cho mỗi lần nhập cảnh.

Các trường hợp được nhập cảnh miễn thị thực khác bao gồm:

• Người nước ngoài có giấy phép cư trú vĩnh viễn hoặc tạm trú.
• Người nước ngoài di chuyển trong khu kinh tế biên giới (ví dụ Hà Tiên) không quá 15 ngày, hoặc trong khu kinh tế–hành chính đặc biệt hay khu kinh tế ven biển như đảo Phú Quốc ở phía Tây Nam không quá 30 ngày. Để thúc đẩy du lịch, chính phủ Việt Nam đã áp dụng chính sách này cho Phú Quốc. Sân bay quốc tế Phú Quốc (PQC) có một số đường bay thẳng từ châu Âu như Stockholm-Arlanda khai thác bởi Thomson, và nhiều đường bay từ các điểm ở châu Á. Ngoài ra, những ai quá cảnh qua TP. Hồ Chí Minh hoặc nhập cảnh bằng đường biển cũng không cần xin thị thực trước. Những ai muốn tiếp tục di chuyển đến nơi khác sau đó có thể xin thị thực Việt Nam chính thức tại văn phòng xuất nhập cảnh địa phương.
• Người nước ngoài có gốc Việt có thể xin miễn thị thực, được nhập cảnh nhiều lần, mỗi lần 3 tháng và có giá trị trong suốt thời hạn hộ chiếu.

Trong tất cả các trường hợp khác, cần có thị thực trước khi đến Việt Nam — xem chi tiết bên dưới. Chương trình cấp thị thực tại cửa khẩu trước đây đã bị bãi bỏ.

Thị thực điện tử (E-Visa)

Tất cả du khách đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ không được miễn thị thực đều có thể xin thị thực điện tử (e-Visa), nộp đơn qua cổng thông tin chính thức và tự in ra sau khi được chấp thuận (in hai bản). Bạn tuyệt đối không được vi phạm Điều 21 (tiếng Anh) của Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam trước đó. Phí e-Visa là 25 USD (nhập cảnh một lần) hoặc 50 USD (nhập cảnh nhiều lần), có giá trị tối đa 90 ngày tùy quốc tịch và loại thị thực. Thông thường, e-Visa được xử lý trong 3 ngày làm việc kể từ khi thanh toán phí. Trong trường hợp cần Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) xác minh thêm, thời gian xử lý có thể từ 3 đến 15 ngày làm việc.

Nhìn chung, việc xin e-Visa qua đại lý độc lập thường không cần thiết và tốn kém (thậm chí có thể là lừa đảo — hãy cẩn thận!), trừ khi bạn cần thị thực rất gấp. Có một số đại lý trực tuyến có thể đảm bảo cấp thị thực trong một đến hai ngày, thậm chí trong vài giờ làm việc, nhưng phí dịch vụ thường từ 100 USD trở lên. Một số đơn vị còn có thể xử lý ngoài giờ hành chính (ban đêm, cuối tuần hoặc ngày lễ) với chi phí lên đến gần 300 USD — đôi khi kèm theo “thư bảo lãnh” của chính quyền để được cấp visa tại cửa khẩu trong trường hợp đặc biệt.

Đừng quên bước thanh toán phí — đây là bước riêng biệt sau khi xác nhận hồ sơ, nếu bỏ qua đơn của bạn sẽ bị tạm giữ! Ngoài ra, email xác nhận tự động không phải lúc nào cũng đáng tin cậy; hãy ghi lại mã đăng ký (số đơn e-Visa) ngay sau khi thanh toán, rồi kiểm tra trạng thái hồ sơ trực tuyến bằng số hồ sơ, email và ngày sinh. Sau khi được chấp thuận, bạn phải in hai bản cứng của thị thực. Một bản nộp cho nhân viên xuất nhập cảnh khi nhập cảnh, một bản nộp khi xuất cảnh. Bạn cũng có thể cần xuất trình thị thực khi làm thủ tục lên máy bay.

e-Visa có giá trị tại các sân bay và cảng biển lớn, và hầu hết — nhưng không phải tất cả — các cửa khẩu đường bộ, ví dụ không được chấp nhận tại cửa khẩu Oyadav–Lệ Thanh giữa Banlung (Campuchia) và Pleiku (Việt Nam). Danh sách đầy đủ các cửa khẩu chấp nhận e-Visa có trên danh sách đầy đủ các cửa khẩu hợp lệ của trang e-Visa, dù nhiều cửa khẩu dùng tên địa phương khó tìm trên bản đồ.

Về lý thuyết, cửa khẩu nhập và xuất cảnh phải giống nhau như ghi trên đơn e-Visa, nhưng thực tế quy định này thường không được kiểm tra khi xuất cảnh. Tuy nhiên, bạn bắt buộc phải nhập cảnh đúng cửa khẩu đã ghi trên thị thực; nhập sai cửa khẩu có thể bị từ chối cho vào. Bạn cũng có thể bị từ chối nhập cảnh nếu có lỗi đánh máy trong các thông tin quan trọng như tên hoặc ngày sinh trên e-Visa. Hãy kiểm tra kỹ lưỡng trước khi nộp đơn, vì hệ thống OCR (nhận dạng ký tự quang học) trên trang web của chính phủ đôi khi có lỗi và có thể cấp thị thực với tên bị viết sai.

Có thể xin nhập cảnh nhiều lần và gia hạn thời gian lưu trú nếu cung cấp thêm hồ sơ và thông tin bổ sung.

Nhân viên hải quan Việt Nam sẽ không đóng dấu vào hộ chiếu Trung Quốc có in bản đồ đường lưỡi bò đòi chủ quyền các vùng tranh chấp, mà sẽ đóng dấu trên một tờ giấy riêng. Do đó, người mang hộ chiếu Trung Quốc cần đến quầy riêng (tại sân bay Hà Nội là quầy visa on arrival) để lấy tờ giấy này, kèm theo e-Visa in sẵn và một ảnh chân dung.

Thị thực khi đến (thường không áp dụng)

Trong hầu hết các trường hợp, Việt Nam không còn cấp thị thực tại cửa khẩu khi bạn đến sân bay hay biên giới. Tuy nhiên, có những trường hợp ngoại lệ đối với người đã thu xếp trước qua đại lý địa phương (xem mục “e-Visa” ở trên) hoặc người có e-Visa hợp lệ nhưng bị phát hiện có lỗi khi nhân viên xuất nhập cảnh kiểm tra. Nếu rơi vào tình huống này, bạn có thể phải trả cao hơn nhiều so với phí e-Visa thông thường (có thể lên đến 100–200 USD).

Thị thực thông thường

Những ai không đủ điều kiện xin e-Visa có thể nộp đơn xin thị thực thông thường tại hầu hết các đại sứ quán và lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài. Phí xin thị thực phụ thuộc vào quốc tịch và cơ quan đại diện ngoại giao bạn nộp đơn, nhưng thường ít nhất gấp đôi phí e-Visa. Hãy liên hệ đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Việt Nam tại quốc gia bạn đang ở để biết chi tiết. Các cơ quan này thường không đăng phí lên website vì chi phí thị thực khá cao có thể ảnh hưởng đến lượng khách du lịch, dù đây cũng là nguồn thu nhập của họ. Nên gọi điện hoặc gửi email — thậm chí đến trực tiếp nếu ở cùng thành phố — để cập nhật thông tin phí mới nhất.

Thị thực thông thường có thể cần thiết ngay cả với người đủ điều kiện xin e-Visa, trong trường hợp muốn nhập cảnh qua các cửa khẩu biên giới xa xôi chưa nằm trong hệ thống e-Visa.

Nếu quốc gia bạn không có đại sứ quán hay lãnh sự quán Việt Nam, một lựa chọn phổ biến là nộp đơn tại các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở Bangkok, Sihanoukville hoặc Phnom Penh. Tính đến năm 2019, một trong những nơi cấp thị thực rẻ nhất được biết đến là đại sứ quán và lãnh sự quán Việt Nam tại Campuchia, với mức phí từ 40 USD cho thị thực một tháng, nhập cảnh một lần. Bạn có thể nộp hồ sơ và nhận hộ chiếu lại ngay trong ngày; ví dụ tại Đại sứ quán Việt Nam ở Phnom Penh. Nên hỏi kỹ về quy trình, vì nếu nộp hồ sơ trễ một thời điểm nhất định trong ngày, bạn sẽ phải chờ đến ngày hôm sau mới lấy được thị thực và hộ chiếu.

Người có hai quốc tịch

Nếu bạn mang hai quốc tịch, bạn có thể nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu nước A, trong khi lại dùng hộ chiếu nước B để xuất cảnh từ quốc gia trước đó (ví dụ: vì hộ chiếu nước A có thị thực Việt Nam hoặc được miễn thị thực vào Việt Nam, còn hộ chiếu nước B có thị thực của quốc gia vừa rời). Trong trường hợp này, nhân viên xuất nhập cảnh Việt Nam có thể yêu cầu xem dấu xuất cảnh và/hoặc thị thực trong hộ chiếu nước B của bạn. Họ có thể đề nghị đóng dấu nhập cảnh Việt Nam vào hộ chiếu nước B để các dấu được tập trung một chỗ. Đừng đồng ý; hãy đảm bảo dấu nhập cảnh Việt Nam được đóng vào hộ chiếu có thị thực Việt Nam hoặc được miễn thị thực vào Việt Nam. Nếu không, bạn có thể gặp rắc rối khi xuất cảnh — nhân viên kiểm soát có thể cho rằng dấu nhập cảnh của bạn “không hợp lệ” và yêu cầu bạn quay lại cửa khẩu nhập cảnh ban đầu để sửa.

Bằng máy bay

Các sân bay quốc tế chính của Việt Nam là Hà Nội (HAN) và TP. Hồ Chí Minh (SGN). Cả hai sân bay đều có nhiều chuyến bay từ các thành phố lớn ở Đông Á và Đông Nam Á, cùng một số đường bay liên lục địa đến Úc, châu Âu và Hoa Kỳ.

Các sân bay quốc tế tại Đà Nẵng, Vinh, Nha Trang và Phú Quốc đón các chuyến bay từ các nước châu Á lân cận. Vì Đà Nẵng gần các di tích lịch sử miền Trung hơn so với hai sân bay chính, đây có thể là cửa ngõ thuận tiện cho những ai muốn khám phá khu vực này.

Hãng hàng không quốc gia là Vietnam Airlines, khai thác các đường bay vào hai thành phố lớn nhất Việt Nam từ nhiều điểm ở Úc, châu Á và châu Âu. Vietnam Airlines phục vụ hầu hết thủ đô các quốc gia Đông Nam Á. Hãng bay giá rẻ lớn nhất là '''Vietjet Air''', bay đến các điểm trong khu vực bao gồm Bangkok, Chiang Mai, Hong Kong, New Delhi, Seoul, Singapore và Yangon.

Bằng tàu hỏa

Có một chuyến tàu nằm hàng đêm từ Nam Ninh ở Trung Quốc đến Hà Nội, hành trình khoảng 12 tiếng, trong đó mất thêm 2+2 tiếng làm thủ tục ở biên giới — xem Hà Nội – Cách đến để biết thêm chi tiết. Cũng có tuyến tàu từ Bắc Kinh, nhưng hành khách cần đổi toa tàu tại Nam Ninh (Nanning).

Tuyến đường sắt khổ hẹp Côn Minh–Hà Nội cũ đã ngừng hoạt động; cách đơn giản nhất hiện nay là đi tàu cao tốc từ Côn Minh đến Nam Ninh, rồi bắt tàu đêm đến Hà Nội. Một lựa chọn khác là đến ga Hà Khẩu Bắc (Hekou North Station) ở Trung Quốc, đi bộ qua biên giới từ Hà Khẩu sang Lào Cai, rồi bắt tàu Việt Nam từ Lào Cai về Hà Nội. Cả hai phía đều có nhiều chuyến tàu trong ngày, nên có thể đi tàu ban ngày từ Côn Minh đến Hà Khẩu và kết nối với tàu đêm từ Lào Cai đi Hà Nội.

Không có tuyến đường sắt nối Việt Nam với Lào hoặc Campuchia.

Bằng đường bộ

Campuchia

Về vấn đề hối lộ: tình trạng này vẫn còn xảy ra tính đến năm 2023, tuy nhiên phần lớn du khách nhập cảnh Việt Nam bằng đường bộ không gặp trở ngại gì. Một số cửa khẩu như cửa khẩu Bavet–Mộc Bài giữa Phnom Penh và TP. Hồ Chí Minh được biết đến với việc đòi tiền hối lộ từ 100.000–200.000 đồng để đóng dấu nhập (và xuất) cảnh — có ý kiến cho rằng điều này chỉ áp dụng với người dùng e-Visa. Nếu bạn gặp phải tình huống này, hãy thử trả giá xuống còn 50.000 đồng hoặc mạnh dạn kẹp 50.000 đồng vào hộ chiếu, đứng vào hàng VIP và nộp hộ chiếu cho nhân viên. Hãy đọc đánh giá của cửa khẩu đó trên Google Maps để hiểu tình hình và cách xử lý. Khi đi bằng xe buýt, thường công ty xe buýt sẽ lo thủ tục biên giới với một “phí dịch vụ” để không bị mắc kẹt tại cửa khẩu, và mọi khoản hối lộ có thể đã được tính vào phí này rồi.

Cửa khẩu chính với Campuchia là cửa khẩu Bavet–Mộc Bài đã nêu trên, nằm trên tuyến đường Phnom Penh–TP. Hồ Chí Minh. Xe buýt giữa hai thành phố có giá 22–25 USD và mất khoảng 6–7 tiếng. Hành khách thường được đưa đến khu duty free để ăn trưa trong khi nhân viên làm thủ tục xuất nhập cảnh.

Cửa khẩu Phnom Den–Tịnh Biên nằm ngay phía Bắc Châu Đốc. Không có dịch vụ thuyền thường xuyên từ Châu Đốc đến TP. Hồ Chí Minh hay các vùng khác trong Đồng bằng sông Cửu Long, bạn phải đi bằng đường bộ.

Gần bờ biển là cửa khẩu Xa Xia–Prek Chak (Hà Tiên). Lãnh sự quán Việt Nam tại Sihanoukville cấp thị thực du lịch 30 ngày trong ngày. Có xe buýt chạy giữa Sihanoukville và Phnom Penh, Hà Tiên và cả Phú Quốc ở Việt Nam.

Cửa khẩu Tro Peang Plong–Xa Mát trên tuyến đường Kampong Cham–TP. Hồ Chí Minh không có nhiều phương tiện giao thông công cộng.

Cửa khẩu Oyadav–Lệ Thanh nối Banlung ở miền Bắc miền Đông Campuchia với Pleiku thuộc Tây Nguyên của Việt Nam. e-Visa Việt Nam không được chấp nhận tại cửa khẩu này. Chỉ công dân được miễn thị thực hoặc người có thị thực truyền thống từ đại sứ quán/lãnh sự quán mới được nhập cảnh. Cửa khẩu phía Việt Nam đóng cửa với người nước ngoài lúc 17h30.

Trung Quốc

Có ba cửa khẩu biên giới giữa Trung Quốc và Việt Nam mà người nước ngoài được phép qua:

• Đông Hưng – Móng Cái (đường bộ; từ Móng Cái đi tiếp đến Hạ Long bằng đường biển hoặc đường bộ)
• Hà Khẩu – Lào Cai (đường bộ và/hoặc đường sắt, nhưng không có tàu khách quốc tế)
• Hữu Nghị Quan – Hữu Nghị Quan (Cửa khẩu Hữu Nghị – đường bộ và/hoặc đường sắt)

Lào

Có sáu cửa khẩu biên giới giữa Lào và Việt Nam mà người nước ngoài được phép qua (từ Bắc vào Nam):

• Tây Trang (tỉnh Điện Biên, Việt Nam) – Sobboun (tỉnh Phongsali, Lào)
• Na Mèo (tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam) – Namsoi (tỉnh Houaphanh, Lào)
• Nậm Cắn (Việt Nam) – Namkan (tỉnh Xiangkhouang, Lào)
• Kaew Neua – Cầu Treo (đèo Keo Nua)
• Lao Bảo (Việt Nam) – Dansavan (Lào)
• Ngọc Hồi (tỉnh Kon Tum, Việt Nam) – Bờ Y (tỉnh Attapeu, Lào)

Hãy cẩn thận khi đi xe buýt địa phương từ Lào sang Việt Nam. Xe không chỉ thường chật cứng hàng hóa (than và gà sống thường để dưới chân) mà nhiều chuyến còn chạy lúc nửa đêm, dừng lại nhiều tiếng để chờ cửa khẩu mở lúc 7h sáng. Trong thời gian chờ, bạn sẽ bị mời xuống xe (và ngồi chờ nhiều tiếng) trong khi bị người địa phương mời chào nhiệt tình hỗ trợ đóng dấu xuất cảnh Lào với phí (thường từ 5 USD). Nếu mặc cả quyết liệt (rất mệt mỏi vào lúc 4h sáng), bạn có thể trả xuống còn khoảng 2 USD. Họ sẽ giữ hộ chiếu của bạn, điều này có thể gây lo lắng, nhưng nhìn chung họ làm đúng dịch vụ đã hứa. Không rõ liệu bạn có thể chờ nhân viên xuất nhập cảnh chính thức làm việc này hay không. Ngoài ra cũng có xe buýt VIP từ Savannakhet.

Bằng đường thủy

Thuyền (4–5 tiếng) từ Phnom Penh đến Châu Đốc chạy mỗi ngày một chuyến — xem Phnom Penh – Đường thủy. Tuyến này sử dụng cửa khẩu đường thủy gọi là cảng Sông Tiền.

Hành trình giữa Phnom Penh và TP. Hồ Chí Minh cũng có thể kéo dài thành tour du lịch đồng bằng sông Cửu Long 2 đêm 3 ngày, mang lại trải nghiệm thú vị hơn giữa hai thành phố, với giá khởi điểm khoảng 60–100 USD. Tuy nhiên, phần đi thuyền thực sự trong các tour này chỉ gồm đoạn Phnom Penh–Châu Đốc, một buổi sáng tham quan chợ nổi từ các thị trấn nghỉ qua đêm, và đoạn thuyền ngắn từ Bến Tre đến Mỹ Tho — phần còn lại là đi xe buýt. Để thực sự trải nghiệm du thuyền trên đồng bằng sông Cửu Long, bạn có thể cần chi vài trăm, thậm chí cả nghìn USD.

Đi lại

Bằng tàu hỏa

Tàu hỏa chắc chắn là phương tiện di chuyển đường bộ thoải mái nhất và cũng đầy thú vị khi khám phá Việt Nam.

Do giá vé xe khách du lịch liên tục tăng, tàu hỏa hiện là lựa chọn tiết kiệm hơn so với xe buýt. Dù giường nằm trên tàu vẫn đắt hơn xe giường nằm, nhưng giá vé ghế ngồi lại rất cạnh tranh.

Điểm đến

Việt Nam có một tuyến đường sắt chính nối Hà Nội với TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM), và đây chính là tuyến mà Tàu Thống Nhất hoạt động. Từ TP.HCM ra Hà Nội mất hơn 30 tiếng đồng hồ; các chặng đêm giữa các điểm đến lớn thường khả thi, dù không phải lúc nào cũng thuận tiện. Đây là cách hay để ngắm cảnh nông thôn và gặp gỡ người dân địa phương thuộc tầng lớp trung lưu khá giả, nhưng nếu không đi toa giường nằm thì cũng không thoải mái hơn xe buýt là bao.

Ngoài ra, còn có các tuyến ngắn hơn từ Hà Nội đi về phía tây bắc và đông bắc, với cửa khẩu quốc tế sang Trung Quốc. Một trong những tuyến ngắn phổ biến nhất là tàu đêm từ Hà Nội đến Lào Cai (kết hợp xe buýt từ Lào Cai lên điểm du lịch Sa Pa).

Chỗ ngồi và toa tàu

Với tàu đêm, nên chọn giường nằm mềm hoặc cứng có điều hòa. Nếu đi ban ngày, ghế mềm có điều hòa là đủ thoải mái. Nếu bạn nhạy cảm với khói thuốc, hãy đặt chỗ gần giữa toa vì người ta thường hút thuốc ở hai đầu toa và cửa thường để mở.

Ít nhất ở các toa giường nằm đều có bình nước nóng, nước lạnh và cốc giấy — pha trà hoặc cà phê hòa tan là một ý hay. Nhà vệ sinh ở toa ghế ngồi có thể là loại ngồi xổm, còn ở toa giường nằm là loại thông thường. Nếu được, hãy sang toa giường nằm sử dụng nếu lối đi không bị khóa. Luôn có chỗ rửa tay riêng, nhưng chỉ toa giường nằm mới có xà phòng và máy sấy tay.

Khi mua vé, hãy kiểm tra thêm toa giường nằm xem còn chỗ không. Khi đi ban ngày, một số giường nằm có giá gần bằng ghế ngồi, thậm chí giường tầng trên còn rẻ hơn. Lưu ý rằng nhân viên tàu ở Việt Nam có vẻ tuân thủ chặt chẽ việc ngồi đúng chỗ và không cho phép người khác ngồi chung giường tầng dưới ban ngày như ở Ấn Độ. Trong trường hợp xấu nhất, bạn sẽ phải nằm suốt chuyến đi ban ngày. Tuy nhiên, nằm ở giường tầng dưới — một mình hoặc cùng bạn bè, kê thêm một hai chiếc gối sau lưng — lại là cách tuyệt vời để thư giãn và ngắm cảnh qua cửa sổ. Nếu toa ghế ngồi đã hết chỗ thì toa giường nằm cũng sẽ sớm đầy. Vì vậy, bạn gần như chắc chắn phải ở đúng giường đã đặt, dù khi đặt ngăn bên cạnh còn trống. (Với toa 6 giường, để có thêm không gian đầu, hãy nâng giường tầng giữa lên một nửa và dùng chỗ để chân giữ nguyên vị trí đó.)

Vé

Vào mùa cao điểm, đặt vé càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể kiểm tra tình hình vé online bằng cách xem các chuyến sắp tới (trong vài ngày tới) để biết cần đặt trước bao lâu.

Có thể đặt vé trực tuyến qua website chính thức của Đường sắt Việt Nam — trang có phiên bản tiếng Anh và chấp nhận thanh toán bằng thẻ ngân hàng quốc tế. Quy trình đơn giản và hoạt động suôn sẻ — cuối cùng bạn sẽ nhận được vé điện tử có mã QR để tải về. Không cần in vé nếu đã có mã QR, nhưng hầu hết các ga lớn đều có máy in vé đề phòng cần thiết.

Hãy cẩn thận với nhiều trang web trông giống trang chính thức của Đường sắt Việt Nam nhưng thực ra không phải — những trang này thường xuất hiện đầu kết quả tìm kiếm Google. Chúng thường niêm yết giá bằng USD thay vì VND và giá có thể cao gấp đôi so với đặt trực tiếp (và cao hơn nhiều so với các trang thương mại uy tín được đề cập bên dưới).

Giá vé dao động nhẹ, khoảng 5%, nhưng đặt sớm chủ yếu để đảm bảo có chỗ chứ không thực sự cần thiết về mặt giá cả. Giá thường cao hơn vào các dịp lễ tết.

Có thể đặt vé qua các trang thương mại như Baolau hoặc 12go.Asia. Tuy nhiên, nếu trang web Đường sắt Việt Nam đang hoạt động tốt thì không có lý do gì phải dùng qua trung gian. Ngoài ra, dù họ đảm bảo bạn có chỗ trên tàu, đôi khi họ có thể ghi sai loại ghế, đặc biệt khi tàu gần đầy. Đã từng xảy ra trường hợp khách đặt ghế ngồi nhưng lại được phân giường nằm và phải nằm suốt cả chuyến đi ban ngày. Do đó, tốt nhất là đặt trực tiếp để đảm bảo đúng loại vé và giá tốt nhất.

Đặt vé tại ga nói chung khá an toàn, nhưng hãy đề phòng lừa đảo tại nhà ga. Chuẩn bị sẵn một tờ giấy ghi điểm đến, ngày giờ, số hành khách và hạng vé — và quan trọng nhất, hãy biết trước giá vé.

(Không rõ thông tin dưới đây còn đúng tính đến năm 2023 hay không.) Các giường và tuyến phổ biến thường bị các công ty tour và đại lý du lịch mua hết từ lâu trước giờ khởi hành. Nhân viên bán vé tại ga hay đại lý du lịch nói hết vé không có nghĩa là thực sự không còn vé — họ chỉ đơn giản là đã bán cho đại lý khác. Vé chưa bán có thể mua vào phút chót từ những người đứng quanh nhà ga. Tàu hiếm khi thực sự hết vé vì công ty đường sắt sẽ ghép thêm toa khi nhu cầu cao. Hoa hồng trên những vé này sẽ giảm dần khi giờ khởi hành đến gần. Kể từ tháng 7/2018, vé tàu (nay gọi là “thẻ lên tàu”) đã ghi rõ hạng vé, giúp giảm tình trạng lừa đảo về hạng ghế, dù mua vé trực tiếp online hoặc tại ga vẫn là lựa chọn tốt nhất.

Bằng xe buýt/xe khách

Xe buýt công cộng kết nối các bến xe giữa các thành phố. Ở những nơi lớn hơn, bạn thường cần dùng phương tiện nội thị để vào trung tâm thành phố từ bến xe. Xe buýt nhìn chung còn khá tốt và là cơ hội để giao lưu với người dân địa phương.

Mỗi thành phố lớn đều có bến xe trung tâm, và hầu hết các hãng xe lớn đều có văn phòng bán vé tại bến. Bến xe thường được tổ chức khoa học, an toàn và dễ di chuyển dù bạn không biết tiếng Việt.

Là người nước ngoài, bạn có thể bị tính giá cao hơn trên xe buýt nội địa — nơi bạn trả tiền cho phụ xe trong suốt hành trình. Hãy tìm hiểu trước giá vé đúng bằng cách xem bảng giá (thường được dán đâu đó, thường cạnh cửa trước bên ngoài xe; chụp ảnh lại nếu được), hoặc hỏi những hành khách địa phương. Đưa đúng số tiền và sẵn sàng giải thích nếu cần. Tuy nhiên hiện nay nhiều phụ xe đã phát vé, khiến việc thu thêm tiền khó hơn hoặc ít hấp dẫn hơn với họ.

Xe khách đường dài kết nối hầu hết các tỉnh thành ở Việt Nam. Hầu hết xuất phát sớm vào buổi sáng để tránh kẹt xe và mưa chiều, hoặc chạy qua đêm. Tốc độ trên đường thường khá chậm, kể cả khi di chuyển giữa các thành phố. Ví dụ, một chuyến 276 km từ Đồng bằng sông Cửu Long lên TP. Hồ Chí Minh có thể mất đến 8 tiếng.

Các loại xe gọi là open tour bus (xe du lịch liên danh) được nhiều công ty tour vận hành. Chúng phục vụ khách du lịch với dịch vụ đón tận nơi lưu trú. Bạn có thể dừng lại bất cứ đâu dọc hành trình và tiếp tục sau đó bằng xe của cùng hãng, hoặc chỉ mua vé cho từng chặng. Nếu không định dừng quá 3–4 điểm, mua vé lẻ từng chặng có thể rẻ hơn. Xe không có tùy chọn dừng giữa chừng thường được gọi là xe deluxe hoặc xe liên tỉnh.

Có các loại xe ghế ngồi (thường chạy ban ngày), xe giường nằm — thay vì ghế, bạn được nằm trên cái giường nghiêng phẳng — và xe VIP giường nằm đắt hơn, với giường rộng hơn, ngăn riêng để bảo đảm sự riêng tư và màn hình giải trí cá nhân tương tự trên máy bay.

Hầu hết nhà nghỉ và khách sạn đều có thể đặt xe cho bạn. Tuy nhiên, họ thường cố gắng đặt loại xe đắt hơn vì hoa hồng cao hơn. Vì vậy, tốt hơn là bạn nên khảo sát giá trực tiếp tại các đại lý du lịch và hãng xe — giá có thể chênh nhau đáng kể cho cùng một chặng hoặc hãng xe. Một số xe (kể cả giường nằm) rẻ ngang với ghế tàu hỏa, ví dụ FUTA Bus hoặc Son Tung Bus (Huế trở vào Nam). Đặt vé trực tiếp với hãng xe có thể giúp tiết kiệm hoa hồng, nhưng hầu hết các hãng đều có giá cố định, chỉ có thể thương lượng qua đại lý.

Nếu bạn đi kèm xe đạp, hãy thương lượng phụ phí với tài xế trước khi mua vé thay vì hỏi ở quầy bán vé. Phụ phí xe đạp không nên vượt quá 10% giá vé.

Ứng phó

Xe thường dừng tại các cửa hàng lưu niệm để hãng xe kiếm thêm thu nhập. Bạn không cần mua gì, nhưng ở đó luôn có nhà vệ sinh và đồ uống, nước bán sẵn. Thời gian ước tính cho một chuyến xe thường không chính xác và đôi khi kéo dài thêm vài tiếng do số lần dừng. Việc gom đón hành khách đầu hành trình cũng có thể tốn khá nhiều thời gian. Luôn đến điểm đón sớm ít nhất 30 phút. Đừng uống quá nhiều nước vì các điểm dừng nghỉ, đặc biệt với xe đêm, đôi khi chỉ là những bụi cây ven đường.

Xe buýt Việt Nam được thiết kế cho người Việt Nam; hành khách người phương Tây vóc dáng to lớn sẽ cảm thấy không thoải mái, nhất là trên xe đêm. Ngoài ra, nhiều người Việt không quen đi xe đường dài và đôi khi bị say xe — khá khó chịu nếu bạn ngồi trên xe đêm cùng nhiều người nôn phía sau.

Dù bạn đôi khi bị say xe, vẫn nên đặt chỗ ở giữa hơn là đầu xe. Thứ nhất, bạn sẽ tránh được cảnh nhìn trực tiếp vào những tình huống nguy hiểm mà tài xế liều lĩnh tạo ra. Thứ hai, bạn sẽ bớt bị tra tấn bởi tiếng còi xe inh ỏi không ngừng (cứ mỗi lần xe vượt một xe khác, tức là khoảng mỗi 10 giây).

Dù hãng xe thường sẵn lòng đón bạn tại khách sạn hoặc nhà nghỉ, nhưng lên xe tại văn phòng hãng sẽ đảm bảo bạn được chọn chỗ ngồi và tránh bị phân về cuối xe hoặc không ngồi cạnh bạn đồng hành. Các văn phòng thường nằm trong hoặc gần khu du lịch của thành phố, đi bộ một chút có thể giúp chuyến đi dễ chịu hơn nhiều.

Các hãng xe đường dài chạy từ bắc vào nam và ngược lại trên quốc lộ 1 (QL1). Nếu bạn đi xe có điểm cuối xa hơn điểm đến của mình, xe sẽ thả bạn tại ngã tư thuận tiện nhất cho họ chứ không phải tại bến xe của điểm đến như bạn nghĩ. Ở Huế, ngã tư đó cách trung tâm thành phố 13 km; ở Nha Trang là 10 km. Tại các ngã tư này, bạn sẽ tìm được taxi hoặc xe ôm để về khách sạn.

An toàn

Một chiêu lừa bạn có thể gặp là sau khi đến nơi, các “hướng dẫn viên” sẽ hỏi bạn đã đặt khách sạn chưa. Dù chưa đặt, hãy nói là đã đặt và chuẩn bị sẵn tên một khách sạn. Nếu bạn nói chưa, họ sẽ gọi taxi cho bạn và có thể đưa bạn đến khách sạn mà họ nhận hoa hồng. Nếu bạn không muốn ở đó, mọi chuyện có thể trở nên khó xử vì họ sẽ đòi bạn trả tiền taxi với mức giá có thể gấp nhiều lần giá thực cho một chuyến đi 10 phút.

Hãy đặc biệt cẩn thận với hành lý trên xe đêm vì đã có trường hợp người khác (kể cả nhân viên xe) lục túi hành khách và lấy đồ điện tử đem bán kiếm lời. Đừng ngủ với tai nghe trên tai vì có thể đến sáng điện thoại đã biến mất. Hãy dùng ổ khóa cho hành lý xách tay và khóa mọi thứ lại trước khi ngủ.

Bằng máy bay

Máy bay là phương tiện nhanh nhất để di chuyển trên đất nước trải dài này. Chuyến bay giữa Hà Nội và TP.HCM chỉ mất khoảng 2 tiếng và giá khởi điểm từ 30–40 euro.

Có nhiều sân bay kết nối từ Hà Nội đến TP. HCM (từ bắc vào nam).

miền Bắc Việt Nam:

• Sân bay Điện Biên Phủ (DIN) gần Điện Biên Phủ
• Sân bay quốc tế Vân Đồn (VDO) gần Cái Rồng
• Sân bay quốc tế Cát Bi (HPH) gần Hải Phòng, bao gồm đường bay quốc tế đến Hàn Quốc và Trung Quốc

Duyên hải miền Trung:

• Sân bay Vinh (VII) gần Vinh
• Sân bay Đồng Hới (VDH) gần Đồng Hới
• Sân bay quốc tế Phú Bài (HUI) gần Huế
• Sân bay quốc tế Đà Nẵng (DAD) gần Đà Nẵng, bao gồm đường bay quốc tế đến Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia, Campuchia, Singapore, Đài Loan và Nhật Bản
• Sân bay Chu Lai (VCL) gần Quảng Ngãi
• Sân bay Phù Cát (UIH) gần Quy Nhơn
• Sân bay Tuy Hòa (TBB)
• Sân bay quốc tế Cam Ranh (CXR) gần Nha Trang, bao gồm đường bay quốc tế đến Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan

Tây Nguyên:

• Sân bay Pleiku (PXU) gần Pleiku
• Sân bay Buôn Ma Thuột (BMV) gần Buôn Ma Thuột
• Sân bay Liên Khương (DLI) gần Đà Lạt, bao gồm đường bay nội địa đến Đà Nẵng, Vinh và Huế

miền Nam Việt Nam:

• Sân bay Rạch Giá (VKG) gần Rạch Giá
• Sân bay quốc tế Cần Thơ (VCA) gần Cần Thơ
• Sân bay Côn Đảo (VCS) trên Côn Đảo
• Sân bay quốc tế Phú Quốc (PQC) trên Phú Quốc

Một số sân bay khá xa thành phố lớn hoặc điểm tham quan gần nhất. Hãy tìm hiểu trước cách di chuyển từ sân bay mà không phải tốn thêm 500.000 đồng cho taxi.

Các hãng hàng không nội địa có dịch vụ đầy đủ gồm hãng quốc gia Vietnam Airlines khai thác một số chặng ngắn, và hãng tư nhân Bamboo Airways. Các hãng hàng không giá rẻ chính là Pacific Airlines và VietJet Air.

Bằng xe đạp

Những du khách thích mạo hiểm có thể muốn khám phá Việt Nam bằng đạp xe. Nhiều công ty du lịch mạo hiểm cung cấp tour trọn gói kèm trang thiết bị. Vì phần lớn người dân Việt Nam di chuyển bằng hai bánh, đây là cách tuyệt vời để gần gũi hơn với người dân và khám phá những nơi ít người biết đến.

Xe đạp có thể thuê với giá rẻ ở nhiều thành phố và thường là lựa chọn lý tưởng để di chuyển quãng đường dài hơn. Các điểm lý tưởng để đạp xe là Đà Lạt, Hội An, Huế và Ninh Bình. Ngược lại, việc đạp xe ở Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh gần như là “tự sát” nếu không có kinh nghiệm về luật giao thông (hay đúng hơn là sự thiếu vắng của nó — “kinh nghiệm” ở đây có nghĩa là phải hiểu rằng bất kỳ ai xung quanh cũng có thể đổi hướng không báo trước và bất cứ lúc nào). Nguyên tắc cơ bản khi đi xe đạp hay xe máy là “luôn đề phòng bất ngờ” — giống như đang bơi giữa một đàn cá vậy.

Tại các thành phố như TP.HCM và Hà Nội, không được đậu xe đạp trên vỉa hè và phải gửi tại bãi giữ xe có phí: 2.000 đồng/xe đạp, 5.000 đồng/xe máy.

Bằng xe máy

Một số người chọn di chuyển khắp đất nước bằng xe máy, trong khi nhiều người chỉ đi vài chuyến địa phương trong ngày — xem thêm bên dưới. Nếu bạn chưa có kinh nghiệm lái xe máy, hãy suy nghĩ lại trước khi bắt đầu chạy ở đây. Lái xe ở thành phố lớn không được khuyến khích nếu bạn không phải tay lái lành nghề với đầu óc thật bình tĩnh. Giao thông dày đặc và hỗn loạn; khái niệm “ưu tiên đường” gần như không tồn tại.

Ở các thị trấn nhỏ và khu nghỉ dưỡng biển giao thông thưa thớt như Phú Quốc, xe máy là cách đi lại thú vị và tiết kiệm hơn nhiều so với taxi nếu bạn dừng nhiều điểm hoặc di chuyển quãng đường khá xa. Đường sá thường khá ổn, nhưng nên chạy chậm và luôn để ý ổ gà trên đường.

Có hai loại xe máy cho thuê chính: xe tay ga (số tự động) và xe số (4 cấp số).

Hầu hết các điểm bạn muốn ghé đều có nhân viên giữ xe phát thẻ số và trông coi xe cho bạn.

Nếu bạn đến Việt Nam vào mùa mưa, hãy mua áo mưa hoặc áo poncho trước khi ra đường. Giá chỉ từ khoảng 10.000 đồng. Tuy nhiên, giao thông không vì thế mà ngừng lại — ngược lại còn hỗn loạn hơn. Nếu bạn còn ngại ngùng hoặc chưa quen lái trong điều kiện mưa, tốt nhất là dừng xe lại chờ.

Hãy đề phòng trộm cắp: luôn để mắt đến xe máy hoặc gửi xe tại nơi có người trông. Tìm những hàng xe đậu gọn gàng hoặc các bảng hiệu ghi giữ xe.

Về mặt pháp lý, người nước ngoài lái xe máy ở Việt Nam phải có giấy phép lái xe máy tạm thời của Việt Nam hoặc Bằng lái xe quốc tế (IDP) kèm bằng lái xe máy hợp lệ ở nước nhà. Dù vậy, nhiều người nước ngoài vẫn chạy xe không có bằng hợp lệ. Hãy kiểm tra với công ty bảo hiểm du lịch của bạn xem có được bảo hiểm khi lái xe máy hay không. Lái xe máy trên 50cc cần có bằng lái hợp lệ. Hầu hết xe tay ga cho thuê đều từ 110cc trở lên, nên lái mà không có IDP đã đóng dấu là vi phạm pháp luật.

Vượt biên sang Campuchia bằng biển số xe Việt Nam dường như không có vấn đề gì tính đến tháng 12/2023.

Bằng taxi

Hiện nay, thị trường taxi và xe ôm được thống trị bởi ứng dụng gọi xe ”Grab” (Android, iOS) — đơn vị đã tiếp quản mảng hoạt động của Uber tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Điều này có nghĩa là giá và điểm đến được xác nhận ngay từ đầu và không cần dùng tiền mặt; dù tài xế vẫn nhận tiền mặt nhưng có thể không có đủ tiền thối nếu bạn đưa tờ tiền mệnh giá lớn, nên chuẩn bị tiền đúng mệnh giá là tốt hơn. Tùy thuộc vào tuyến đường và thời điểm, giá Grab đôi khi cao hơn taxi thông thường một chút nhưng cũng có lúc rẻ hơn. Ở ngoài các thành phố lớn, Grab sắp xếp chuyến đi theo giá đồng hồ và vẫn thanh toán qua ứng dụng.

Dù không dùng Grab để đặt xe, ứng dụng này vẫn giúp bạn có cảm nhận về mức giá tương đối khi gọi taxi hoặc xe ôm trực tiếp trên đường. Lưu ý rằng có trường hợp tài xế Grab tính thêm tiền, chẳng hạn khi dùng xe lớn hơn. Hãy hỏi người Việt hoặc đọc điều khoản dịch vụ để không bị bất ngờ khi nghĩ mình bị lừa.

Tính đến năm 2023, Xanh SM đang tiếp tục mở rộng mạnh vào thị trường gọi xe với đội xe điện (EV) gồm cả ô tô và xe máy. Theo các chuyên gia trong ngành, họ dự kiến vượt Grab về mảng ô tô vào năm 2024. Hãng thường xuyên có các ưu đãi hấp dẫn để thu hút khách, vì vậy cũng nên tải ứng dụng này (cho Android hoặc iOS) và so sánh giá với Grab, đặc biệt cho các chuyến đường dài và giá trị cao.

Bằng taxi đồng hồ

Taxi truyền thống vẫn hoạt động ở những nơi mà dịch vụ gọi xe chưa phổ biến ngay lập tức, như sân bay, ga tàu, hay xung quanh khách sạn. Xe càng nhỏ thì giá mở đồng hồ càng thấp: xe compact nhỏ mở đồng hồ 5.000 đồng, xe sedan hạng trung 9.000 đồng và xe SUV 11.000 đồng. Mức mở đồng hồ này tương ứng với quãng đường ngắn khác nhau tùy cỡ xe — xe 5.000 đồng đi được 500 m trong khi xe 11.000 đồng đi được 850 m — nhưng với những chuyến trên 1 km thì kích thước xe không còn tạo ra sự khác biệt đáng kể nữa (có vẻ phức tạp nhưng sau vài chuyến bạn sẽ hiểu). Vào buổi tối, giá mở đồng hồ có thể tăng thêm 1.000 đồng.

Ít tài xế biết tiếng Anh, vì vậy hãy nhờ nhân viên khách sạn viết tên điểm đến bằng tiếng Việt để đưa cho tài xế. Cách khác là chỉ điểm đến trên Google Maps, lúc đó hầu hết tài xế sẽ muốn xem toàn bộ lộ trình thay vì chỉ điểm đến và thậm chí dùng điện thoại của bạn để dẫn đường. Nên giữ danh thiếp của khách sạn trong người để dễ trở về mà không mất công giải thích.

Ở các điểm du lịch như Sa Pa hay Cát Bà, việc yêu cầu tài xế bật đồng hồ khó hơn nhiều so với thành phố lớn hay khu biển. Hãy sẵn sàng bỏ đi nếu tài xế không chịu bật đồng hồ.

Cần đề phòng các chiêu lừa taxi phổ biến như tài xế từ chối dùng đồng hồ và đưa ra giá cắt cổ, hoặc đồng hồ bị can thiệp nhảy số quá nhanh. Tuy nhiên, chỉ cần đồng hồ tự động bật sau khi xe đã lăn bánh một vài mét, hoặc tài xế bật tay, thì bạn không có gì phải lo. Để giảm nguy cơ bị lừa, hãy học cách nhận biết các hãng taxi lớn uy tín — xem thêm trong bài viết về từng thành phố.

Nên mang theo tiền lẻ để trả cước, vì tài xế thường thiếu hoặc giả vờ thiếu tiền thối.

Nhiều tài xế nắm rõ địa lý thành phố, và điều tệ nhất thường xảy ra chỉ là tài xế chọn đường vòng hơn đôi chút so với cần thiết. Mở Google Maps trong suốt chuyến đi thường giúp ngăn chặn tình huống này.

Bằng xe ôm

Xe ôm (xe ôm, nghĩa đen là “xe ôm”) là phương tiện di chuyển rẻ và tiện lợi cho cả người Việt lẫn du khách — miễn là bạn tránh bị lừa. Nhìn chung, không nên bắt xe ôm ngẫu nhiên trên đường vì với tư cách người nước ngoài, khả năng bị chặt chém sẽ cao hơn nhiều. Thay vào đó, hãy dùng ứng dụng gọi xe như đã đề cập nếu có, hoặc dùng ứng dụng đó để tham khảo giá trước khi thương lượng, vì như vậy ít có khả năng bị lừa hơn. Khoảng 10.000 đồng là đủ cho chuyến đi 10 phút, đủ để đến bất kỳ đâu trong nội ô. Các chuyến xa hơn đến ngoại ô nên có giá khoảng 20.000–30.000 đồng.

Hiện nay tất cả người đi xe đều phải đội mũ bảo hiểm theo quy định được thực thi nghiêm ngặt. Hãy đảm bảo tài xế có mũ bảo hiểm cho bạn. Nếu không, hãy tìm xe khác vì bạn sẽ là người chịu phạt.

Tài xế xe ôm hiếm khi biết tiếng Anh. Như hầu hết mọi thứ ở đây, du khách thường bị hét giá cao ban đầu và bạn cần kiên quyết — bất cứ mức nào trên 10.000 đồng là lý do để bỏ đi. Đôi khi tài xế đòi thêm tiền sau khi đến nơi dù đã thỏa thuận giá, vì vậy tốt nhất là chuẩn bị đúng số tiền. Đưa đúng số đã thỏa thuận rồi đi, không cần giải thích thêm.

Có trường hợp tài xế đưa bạn đến những điểm bạn không yêu cầu (điểm du lịch hoặc cửa hàng) rồi đợi bạn quay ra dù bạn không nhờ và sau đó đòi thêm tiền vì đã chờ. Dù bạn có biết một chút tiếng Việt cũng không giúp được nhiều vì họ vẫn sẽ tìm cách tính thêm hoặc giả vờ không hiểu. Hãy kiên định và bỏ đi.

Bằng xích lô

Không thực sự là lựa chọn thay thế taxi hay xe ôm, nhưng xích lô vẫn là cách thú vị để ngắm phố phường, đặc biệt ở các thành phố nhiều khách du lịch. Chúng phổ biến nhất ở các thành phố nhỏ xinh đẹp, ít xe cộ như Huế — nơi mà đạp xe chậm rãi ngắm cảnh thực sự là một trải nghiệm dễ chịu. Dù chuyến đi chậm chạp, nóng bức và đôi khi không an toàn, bạn thường phải trả nhiều tiền hơn so với xe ôm cho cùng quãng đường. Bù lại, một số tài xế (đặc biệt ở miền Nam) rất thân thiện và vui vẻ kể chuyện về các điểm tham quan dọc đường. Xích lô đang dần bị xe máy thay thế.

Tài xế xích lô nổi tiếng là hay mặc cả và luôn hét giá cao từ đầu. Đôi khi họ còn đòi thêm tiền sau khi đến nơi. Khách du lịch Nhật Bản, đặc biệt là phụ nữ, thường bị nhắm đến trong chiêu lừa này vì họ dễ bị đe dọa rằng tài xế sẽ gọi cảnh sát gây rắc rối nếu không trả thêm. Giá hợp lý là khoảng 20.000 đồng cho đoạn đường đến 2 km; nếu tài xế không đồng ý, cứ bỏ đi — bạn chưa đi được bao xa thì chính tài xế đó hoặc người khác sẽ nhận mức giá bạn đưa ra.

Giá cho một vòng tham quan có nhiều điểm dừng phức tạp hơn để thương lượng và dễ xảy ra tranh chấp lúc cuối. Nếu bạn định dừng lại đâu đó một khoảng thời gian, tốt nhất là thanh toán với tài xế tại điểm đó, không hứa hẹn gì thêm, và bắt đầu lại sau. Có tài xế đưa ra mức giá rất thấp lúc đầu để lôi kéo bạn, nhưng khi cần đợi hoặc thay đổi thỏa thuận, họ lại lấy ra một tờ “bảng giá chuẩn” với các mức cắt cổ. Nếu có chút nghi ngờ, hãy yêu cầu tài xế cho xem bảng giá trước, rồi từ đó thương lượng hoặc bỏ đi.

Để tránh phiền phức, cũng nên chuẩn bị đúng số tiền đã thỏa thuận — khi tài xế muốn đổi giá, bạn chỉ cần đặt tiền lên ghế và bước đi.

Bằng đường thủy

Bạn sẽ bỏ lỡ một phần lớn cuộc sống Việt Nam nếu không dành thời gian trên sông nước. Tuy nhiên hãy cẩn thận vì nhiều thuyền dù đủ sức đi biển nhưng không đạt tiêu chuẩn an toàn như ở các nước phát triển. Ví dụ điển hình là phà từ Phú Quốc ra đất liền — chỉ có một lối vào duy nhất, nhỏ hẹp, cho tất cả hành khách lên tàu. Khi đầy chỗ, tức khoảng 200 người, nếu xảy ra sự cố thì cơ hội thoát ra kịp thời là rất thấp. Khái niệm lối thoát hiểm hầu như không tồn tại ở đây.

Có thể thuê thuyền du lịch với giá khoảng 20 USD cho cả ngày, nhưng cần lưu ý vấn đề an toàn — hãy đảm bảo thuyền được đăng ký chở khách du lịch và có đủ áo phao cùng thiết bị cứu hộ. Hoặc bạn có thể đặt tour qua công ty lữ hành; tuy nhiên ở Việt Nam hầu hết đại lý du lịch tự định mức hoa hồng tùy ý, nên khách thường phải trả chênh lệch 30–40% trong khi chủ thuyền hay người vận hành thực sự nhận được rất ít.

Vịnh Hạ Long là điểm đến nổi tiếng cho các chuyến du thuyền 1–3 ngày giữa những đảo đá vôi hùng vĩ. Vấn đề là hầu hết thuyền đều đến những điểm giống nhau — và với giá cao, chất lượng tàu thuyền và dịch vụ không tương xứng, rất khó tìm được trải nghiệm thực sự đáng đồng tiền. Nhiều tàu thu phí mang rượu riêng lên tàu (corkage fee) 10 USD và không cho phép tự mang rượu, trong khi đồ uống và hải sản trên tàu có giá ngang với châu Âu ở một số nơi. Nếu trời mưa, có sương mù hay mây thấp, bạn có thể chẳng nhìn thấy gì nhiều. Hãy chọn ngày nắng đẹp.

Hàng chục thuyền nhỏ gia đình xuôi ngược sông tại Huế đưa du khách đến các lăng tẩm hoàng đế ở phía tây nam thành phố. Chuyến đi khá dài vì thuyền chạy chậm, mất khoảng 4 tiếng mỗi chiều.

Có thể đặt tour lặn ngắm san hô, câu cá hoặc ăn trưa từ Nha Trang, Hội An và Phú Quốc ra các đảo lân cận. Ở miền Trung Việt Nam, gió mùa đông bắc từ tháng 9 đến tháng 2 hạn chế nhiều tour thuyền; các vùng khác của Việt Nam ít bị ảnh hưởng hơn.

Một tàu cánh ngầm 90 phút chạy từ TP.HCM đến khu nghỉ mát biển Vũng Tàu với giá khoảng 250.000 đồng mỗi chiều — đây là cách nhanh nhất để ra biển từ thành phố.

Bằng ô tô

Giao thông ở Việt Nam đi theo chiều bên phải.

Khái niệm thuê ô tô tự lái gần như không tồn tại ở đây — khi người Việt nói “thuê xe”, họ luôn hiểu là thuê xe có tài xế. (Chỉ cần một lúc trên đường với giao thông hỗn loạn, bạn sẽ vui vì mình không phải lái.) Xe cho thuê có sẵn ở khắp nơi. Khách du lịch có thể thuê xe qua khách sạn hoặc đại lý du lịch tại các khu du lịch. Các thương hiệu xe quốc tế cũng đã xuất hiện với dịch vụ lái xe riêng. Ít tài xế biết tiếng Anh, vì vậy hãy nói rõ với khách sạn hoặc đại lý điểm bạn muốn đến và để họ truyền đạt lại cho tài xế.

Đi bộ

Giao thông Việt Nam gồm một lượng xe máy khổng lồ và — kể từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới và thuế nhập khẩu giảm — ngày càng nhiều ô tô tư nhân. Tuy nhiên, hiếm khi thấy xe máy trên 150cc và tốc độ giao thông ở khu vực trung tâm thường chỉ đạt 20–30 km/h.

Khi qua đường, hãy bình tĩnh và đi chậm, chắc chắn. Người lái xe máy rất khéo léo và sẽ tự tránh bạn — chỉ cần đừng có động tác đột ngột bất ngờ. Hãy tìm một khoảng hở trong dòng xe rồi bước đi chậm mà đều. Nếu nghe tiếng còi phía sau, rất có thể một chiếc xe máy sắp lướt qua sát bạn — hãy cảnh giác và chuẩn bị dừng bước cho đến khi xe đó qua.

Luôn nhìn cả hai chiều — đừng cho rằng xe chỉ đến từ một hướng. Nhường đủ thời gian cho xe đối diện nhìn thấy và tránh bạn. Tuyệt đối không len lỏi vội vàng giữa các hàng xe đang chờ — người lái xe máy thường luồn vào khoảng trống giữa các ô tô và sẽ không nhìn thấy bạn vì xe che khuất tầm nhìn.

Việc tuân thủ đèn giao thông không được đảm bảo. Tài xế thường dùng “phán đoán của riêng mình”. Nhớ rằng xe cộ có thể rẽ phải bất cứ lúc nào bất kể đèn xanh hay đỏ. Xe máy thường đi ngược chiều để chọn đường tắt. Qua đường vì vậy có thể là thử thách với người phương Tây quen với luật giao thông nghiêm chỉnh.

Về điều hướng, hãy chuẩn bị bản đồ tốt (có cả bản offline) và GPS. Để có bản đồ đáng tin cậy, định vị GPS, thông tin bản đồ toàn diện, hãy tham khảo OpenStreetMap — cũng được hướng dẫn du lịch này và nhiều ứng dụng di động như OsmAnd hoặc Mapy.cz sử dụng.

Tham quan

Việt Nam sẽ cho bạn thấy những góc nhìn về châu Á mà bạn hằng mơ ước. Những cánh đồng lúa xanh mướt dưới chân vùng cao nguyên hùng vĩ, những chợ nổi đầy màu sắc trên các nhánh sông Đồng bằng sông Cửu Long, và nhịp sống tấp nập không ngừng của Hà Nội — nơi mọi thứ từ trẻ em đến tủ lạnh, rau củ chất đầy được chở trên lưng vô số chiếc xe máy. Dù các thành phố lớn của Việt Nam đang chuyển mình thành những đô thị hiện đại theo kiểu châu Á, văn hóa truyền thống vẫn luôn hiện diện không xa.

Kiến trúc

Nhiều công trình kiến trúc cổ vẫn được bảo tồn và duy trì tốt tại Việt Nam, như phố cổ Hội An, bên cạnh các công trình gắn với lịch sử thời kỳ Cộng sản như Dinh Độc Lập ở TP. Hồ Chí Minh. Ngoài ra, dấu ấn kiến trúc thời thuộc địa cũng để lại nhiều công trình đáng chú ý.

Hơn nữa,

Christianity in Vietnam (listing)

dường như đã đóng vai trò lớn trong sự hiện diện của vô số nhà thờ khắp cả nước. Dù chỉ chưa đến 10% người Việt theo đạo Thiên Chúa, nhà thờ vẫn xuất hiện ở nhiều thị trấn và thành phố — tạo nên những bức ảnh độc đáo, gần như siêu thực, khi giữa vùng địa hình bằng phẳng, một ngôi nhà thờ đôi khi theo phong cách Gothic, nhưng thường được sơn trắng hay be toàn bộ, bỗng vươn lên giữa phố hoặc ẩn mình sau nền xanh ngắt của cây cối.

Cuộc sống đô thị

Hãy đến Hội An với những kênh đào kiểu Venice và phố cổ xinh đẹp để trải nghiệm những điều thú vị nhất. Khám phá cảng cổ kính, lang thang qua những con hẻm ngoằn ngoèo, thưởng thức tại vô vàn nhà hàng ngon và cửa hàng đặc sắc, hoặc thư giãn trên bãi biển. Từng là làng chài nhỏ, nơi này nay được bảo vệ nghiêm ngặt bởi luật bảo tồn và đã trở thành điểm đến hút khách hàng đầu. Hà Nội tất nhiên là đỉnh cao của đời sống đô thị châu Á — một mê hồn trận tuyệt vời của truyền thống ngàn năm, kiến trúc cổ kính lẫn hiện đại, âm thanh, mùi hương, thương nghiệp sầm uất và giao thông nổi tiếng náo nhiệt. Hỗn loạn mà mê đắm, đây là nơi lý tưởng để khám phá cả Việt Nam xưa lẫn nay. Hầu hết các điểm tham quan nằm trong Phố Cổ, bao gồm Hồ Hoàn Kiếm và đền Bạch Mã thơ mộng. Hãy dành một hoặc hai ngày tại TP. Hồ Chí Minh — hay còn gọi là Sài Gòn — thành phố lớn nhất cả nước. Không nơi nào sự đối lập giữa cũ và mới lại hiển hiện rõ ràng đến vậy — những ngôi chùa cổ kính và nếp sống đường phố truyền thống đan xen ngay dưới chân những tòa nhà chọc trời khổng lồ. Điểm tham quan nổi bật gồm Dinh Thống Nhất và chùa Giác Lâm. Cũng rất đáng ghé thăm là cố đô Huế với Kinh Thành uy nghi và các Lăng Tẩm Hoàng Đế dọc theo sông Hương. Thành phố biển lớn nhất là Nha Trang — trải dài dọc bờ biển với cảnh quan đô thị cũng rất đáng khám phá.

Thiên nhiên và phong cảnh

Ít quốc gia nào được ban tặng những cảnh quan thiên nhiên cuốn hút đến như Việt Nam. Đối với nhiều du khách, khung cảnh đá vôi hùng vĩ, những bãi biển hoàn hảo, đảo xa, dãy núi trùng điệp, ruộng bậc thang và hồ nước êm đềm chính là những báu vật lớn nhất của đất nước này. Một trong những điểm thu hút hàng đầu là Vịnh Hạ Long — nơi hàng nghìn trụ và đảo đá vôi mọc lên, đỉnh phủ kín rừng nhiệt đới rậm rạp. Xen giữa nhịp sống cảng biển tấp nập là những làng chài nổi, hang động và hồ trên đảo. Vịnh Lan Hà lân cận không kém phần ngoạn mục nhưng yên tĩnh hơn. Hãy đến Sa Pa và thung lũng Mường Hoa để ngắm ruộng bậc thang địa phương trải dài trước nền rừng tre xanh mướt. Cũng ở miền Bắc là Tam Cốc gần Ninh Bình — vùng nổi tiếng với phong cảnh karst, cánh đồng lúa và hang động, tốt nhất khám phá bằng thuyền thuê.

Phú Quốc, nằm gần bờ biển Campuchia, là hòn đảo lớn nhất cả nước. Những bãi biển dừa rợp bóng và rừng nhiệt đới nguyên sơ ở đây đủ sức sánh với bất kỳ điểm đến nào trên thế giới. Nổi tiếng nhất ở miền Nam dĩ nhiên là Đồng bằng sông Cửu Long — nơi sông Mekong đổ ra Biển Đông qua mạng lưới chằng chịt các nhánh sông nhỏ. Đây là vùng đất trù phú, xanh ngát và là nguồn cung ứng một nửa sản lượng nông nghiệp của cả nước. Cảnh sắc sông nước và ruộng đồng bất tận hòa quyện với nhịp sống văn hóa — cuộc sống nơi đây xoay quanh những dòng sông, và các chợ nổi là điểm nhấn không thể bỏ qua.

Một số kỳ quan thiên nhiên đẹp nhất có thể tìm thấy trong các vườn quốc gia. Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, nổi tiếng với hệ thống hang động và hang grotto kỳ vĩ, gồm các dòng sông ngầm, bãi biển trong hang, thạch nhũ và măng đá tuyệt đẹp. Để ngắm động vật hoang dã, hãy thử đến Vườn quốc gia Cúc Phương.

Bảo tàng

Để hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử và truyền thống lâu đời của Việt Nam, hãy ghé thăm một trong nhiều bảo tàng tại đây, có những nơi sở hữu bộ sưu tập thực sự xuất sắc. Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh tại TP. Hồ Chí Minh sẽ để lại ấn tượng sâu sắc, đặc biệt là bộ ảnh chiến tranh ám ảnh người xem. Dù cách trình bày không hoàn toàn khách quan, tất cả đều có chú thích tiếng Anh. Bảo tàng TP.HCM nằm trong một tòa nhà đáng chiêm ngưỡng ngay từ bên ngoài và cung cấp cái nhìn tổng quát về lịch sử thành phố. Để tìm hiểu lịch sử theo chiều rộng hơn, hãy thử Bảo tàng Lịch sử với các hiện vật từ nhiều nền văn hóa Việt Nam khác nhau. Tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là nơi lý tưởng để khám phá cuộc sống của các dân tộc thiểu số. Trong trung tâm thành phố, Bảo tàng Mỹ thuật trưng bày đa dạng loại hình nghệ thuật, từ điêu khắc gỗ và đá chất lượng cao đến gốm sứ và thổ cẩm tinh xảo — đều có chú thích tiếng Anh. Để có trải nghiệm hoàn toàn khác biệt, hãy thử ghé Bảo tàng Vũ khí Thế giới Robert Taylor tại Vũng Tàu — bộ sưu tập tư nhân đầy thú vị về vũ khí và quân phục từ khắp nơi trên thế giới.

Hoạt động

Trekking Việt Nam là cách lý tưởng để tận hưởng và trải nghiệm thiên nhiên tươi đẹp của Việt Nam — từ những thửa ruộng bậc thang vàng óng vào mùa thu hoạch ở miền Bắc (Sa Pa), đến vùng Tây Nguyên hoang sơ ít người biết đến, hay nhịp sống hối hả của Đồng bằng sông Cửu Long phương Nam.

cờ tướng (cờ tướng) là trò chơi phổ biến ở Việt Nam, và bạn thường thấy những người lớn tuổi đấu cờ trong các công viên. Nếu biết chơi, đây là cơ hội tuyệt vời để kết bạn với người dân địa phương. Một truyền thống độc đáo của Việt Nam gắn với cờ tướng là cờ người (cờ người), thường được tổ chức tại các lễ hội đình làng và chùa chiền vào dịp Tết. Đúng như tên gọi, những quân cờ là người thật mặc trang phục truyền thống — thường là 16 nam thiếu niên một bên và 16 nữ thiếu niên một bên, và mỗi khi một quân bị ăn, hai quân sẽ thực hiện màn biểu diễn võ thuật cổ truyền đã được dàn dựng.

Thiền đường, spa, yoga và các khóa tu ngày càng phổ biến ở Việt Nam, trong đó Hội An đã nổi lên như một điểm tụ hội của những ai yêu thích lối sống này.

Đi xe máy

Được nổi tiếng qua một tập của chương trình “Top Gear”, việc lái xe máy khám phá Việt Nam đã trở thành ước mơ của nhiều du khách. Dù có thể nguy hiểm, đây cũng có thể là trải nghiệm thay đổi cuộc đời. Ngồi trên yên xe máy, bạn sẽ nhìn thấy những điều mà các phương tiện khác không mang lại.

Xe máy phổ biến với cả người dân lẫn du khách. Vì xe máy là phương tiện di chuyển chủ yếu ở Việt Nam, đây là cách để có cái nhìn thực sự gần gũi, chân thực về cuộc sống nơi đây. Có thể thuê hoặc mua xe tại nhiều thành phố.

Các tuyến đường chính giữa các thành phố thường khá hẹp dù là đường lớn, lại chật cứng xe khách chạy ào ào, vượt xe tải ở những chỗ không nên vượt, chẳng còn mấy chỗ cho xe máy ở ven đường. Nhưng có rất nhiều cung đường đẹp và cảnh vật tuyệt vời đang chờ bạn khám phá với sự tự do của chiếc xe máy riêng.

Tour xe máy là xu hướng mới nhất trong cơn sốt xe máy tại Việt Nam, với ba dạng cơ bản:

1. Dạng đơn giản nhất là “tour” mà hành lý được lo hộ, còn bạn tự lái suốt chặng đường, ví dụ từ Hội An đến Huế bằng xe máy và ghé thăm các điểm tham quan dọc đường. Về chi phí, loại này tương đương một chuyến xe buýt cùng chặng — đó là lý do nhiều người chọn lựa chọn thú vị này.
2. Tour phiêu lưu xe máy là những chuyến đi nhiều ngày đến các vùng xa xôi của đất nước có hướng dẫn viên đi cùng. Hầu hết tour bao gồm chỗ nghỉ, xăng, mũ bảo hiểm, tài xế và vé vào các điểm tham quan địa phương. Hướng dẫn viên thường nói tiếng Anh hoặc Pháp tốt và có thể thiết kế tour theo yêu cầu.
3. Tour tham quan bằng xe máy tương tự nhưng trong phạm vi hẹp hơn, tập trung vào một thành phố hay khu vực cụ thể, có thể xoay quanh ẩm thực, mua sắm hoặc tham quan.

Mua sắm

Tiền tệ

Đơn vị tiền tệ quốc gia là đồng (đồng), đôi khi ký hiệu là ”₫” (mã ISO: VND). Giá cả thường được niêm yết không kèm ký hiệu tiền tệ, ví dụ “100.000”, “100k” hoặc “100K”; trong lời nói, người ta thường bỏ luôn phần hàng nghìn. Trong các bài viết trên Wikivoyage, đồng được dùng để chỉ đơn vị tiền tệ này.

Tiền giấy có các mệnh giá 1.000, 2.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 200.000 và 500.000 đồng. Tiền lẻ và tiền xu với mệnh giá đến 5.000 đồng cũng tồn tại nhưng rất hiếm gặp. Dù là tiền hợp lệ, chúng rất khó tiêu nếu bạn lỡ cầm một ít trong tay.

Máy ATM

Máy ATM rất phổ biến và có thể tìm thấy ở hầu hết các thành phố cũng như mọi điểm du lịch. Các máy này chấp nhận nhiều loại thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ, bao gồm Visa, MasterCard, Maestro, Cirrus và một số hệ thống khác. Nhiều ATM tính phí rút tiền, nhưng một số không thu phí. Hạn mức rút tiền từng là vấn đề, nhưng nay việc rút 5–10 triệu đồng không còn là điều khó khăn. Để đảm bảo nhận được cả tờ mệnh giá nhỏ hơn, hãy thử rút 4,9 triệu thay vì đúng 5 triệu. Nếu rút đúng 5 triệu, bạn có thể sẽ nhận được mười tờ 500.000 đồng.

Các ATM của những ngân hàng sau không thu phí rút tiền:

VP Bank (listing) 🌐 https://www.vpbank.com.vn/ca-nhan Maximum 8 million dong each time but can withdraw up to total 15 million dong in one day, (e.g. two withdrawals of 7.5 million dong).

TP Bank (listing) 🌐 https://tpb.vn Maximum 5 million dong.

ACB (listing) 🌐 https://acb.com.vn/ European Visa (unclear whether “Union” or continent) and JCB cards only.

HDBank (listing) 🌐 https://hdbank.com.vn/ Visa cards only.

EXIMBANK (listing) 🌐 http://www.eximbank.com.vn

Các ATM của những ngân hàng sau thu phí rút tiền như được liệt kê:

Agribank (listing) 💰 55,000 dong
🌐 http://www.agribank.com.vn

ABBank (listing) 💰 20,000 dong
🌐 https://abbank.vn/

ANZ Bank (listing) 💰 40,000 dong
🌐 http://www.anz.com/vietnam/en/Personal/

BIDV Bank (listing) 💰 50,000 dong plus 5,000 dong VAT
🌐 http://www.bidv.com.vn

DongA Bank (listing) 💰 20,000 dong
🌐 http://www.dongabank.com.vn

HSBC (listing) 💰 100,000 dong
🌐 http://www.hsbc.com.vn

Techcombank (listing) 💰 66,000 dong
🌐 https://www.techcombank.com.vn

VIB (listing) 💰 50,000 dong (and they don’t warn about it!)
🌐 https://vib.com.vn

Vietcombank (listing) 💰 1.5% fee
🌐 http://www.vietcombank.com.vn/

Vietinbank (listing) 💰 88,000 dong
🌐 http://www.vietinbank.vn

Sacombank (listing) 💰 1.5% fee
🌐 https://www.sacombank.com.vn

Citibank đã rút khỏi thị trường ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam, toàn bộ mảng bán lẻ đã được ngân hàng UOB của Singapore tiếp quản.

Thẻ tín dụng/ghi nợ

Thẻ tín dụng/ghi nợ ngày càng được chấp nhận rộng rãi trên cả nước, đặc biệt ở những nơi có đông khách du lịch. Theo quy định pháp luật, tất cả giao dịch bằng thẻ đều phải tính bằng đồng Việt Nam.

Chẳng hạn, bạn có thể dễ dàng thanh toán vé tàu bằng thẻ tín dụng qua website chính thức của nhà nước.

Thanh toán không tiền mặt

Người Việt Nam có vẻ rất ưa chuộng thanh toán không tiền mặt, đến mức cả những cửa hàng nhỏ nhất cũng có mã QR để nhận thanh toán. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu người nước ngoài có thể sử dụng phương thức này hay không.

Dù sao, làn sóng thanh toán không tiền mặt chưa đến mức khiến bạn gặp khó khăn khi dùng tiền mặt, không như ở Ấn Độ chẳng hạn.

Đổi tiền

Nếu muốn dùng tiền mặt, tiệm vàng và kim hoàn là nơi đổi tiền với tỷ giá tốt nhất cho các ngoại tệ mạnh và phổ biến (EUR, USD, AUD, SGD, GBP…) và thủ tục đơn giản nhất. Đôi khi tỷ giá ở đây còn tốt hơn cả tỷ giá liên ngân hàng chính thức trên XE.com, nhưng nhìn chung khá sát và quy trình rất nhanh gọn — không cần điền form hay xuất trình hộ chiếu. Đa số tiệm không quảng cáo dịch vụ đổi tiền, cứ hỏi thẳng là được. Về mặt pháp lý đây là hoạt động không được phép, nhưng hiếm khi bị xử lý. Tại nhiều thành phố, tiệm vàng thường tập trung quanh chợ thực phẩm/quần áo trung tâm. Nên mang tờ tiền mệnh giá lớn nhất có thể (ví dụ tờ 100 USD, tờ 50 bảng Anh) và trong tình trạng càng mới càng tốt để được tỷ giá tốt hơn.

Khách sạn và đại lý du lịch không chính thức thường có tỷ giá chênh lệch đáng kể so với tỷ giá liên ngân hàng, và đôi khi áp dụng mức giá khác nhau cho từng dịch vụ. Ngoài ra, tờ 50 và 100 USD được đổi với tỷ giá cao hơn tờ mệnh giá nhỏ. Các quầy đổi tiền chính thức — ở sân bay hay trung tâm thành phố — có mức chênh lệch mua-bán khá cạnh tranh, chỉ khoảng 1–2% tùy loại ngoại tệ. Ở sảnh đến quốc tế Hà Nội từng như vậy vào những năm 2010, nhưng tính đến tháng 11/2024, ngay khi qua cửa hải quan, nhiều quầy đổi tiền sẽ cố gắng thu hút bạn (đồng thời bán cả SIM), nhưng tỷ giá khá kém — thấp hơn tỷ giá thực 4–6% (1.000–1.500 đồng/USD), còn tệ hơn với tờ USD mệnh giá nhỏ. Trong trường hợp này, máy ATM Agribank đặt tại đó (phí 22.000 đồng) có thể là lựa chọn đỡ thiệt hơn.

Khi rời Việt Nam, ở hầu hết các cửa khẩu đường bộ sang Campuchia, Trung Quốc và Lào đều có người đổi tiền tự do để giúp bạn tiêu hết đồng Việt Nam còn lại, nhưng hãy chắc chắn rằng bạn biết tỷ giá thực để không bị thiệt thòi. Tại sân bay Hà Nội, sau khi qua cửa kiểm tra xuất cảnh sẽ không còn quầy đổi tiền, vì vậy hãy đổi đồng trước khi vào khu vực phòng chờ nếu bạn không có kế hoạch mua sắm.

Đồng Việt Nam rất khó tìm hoặc đổi ở ngoài lãnh thổ, trừ một số nơi như Singapore hay Bangkok — nếu bạn không đi qua những nơi đó, tốt nhất hãy tiêu hoặc đổi hết đồng trước khi xuất cảnh.

Ngân hàng

Séc du lịch của các hãng uy tín được chấp nhận, nhưng thường mất một khoản phí nhỏ. Phí cũng là điều duy nhất có thể cản trở bạn khi ứng tiền mặt qua thẻ Visa hoặc MasterCard tại hầu hết các ngân hàng. Qua cả hai hình thức này bạn cũng có thể lấy USD, tuy nhiên phí sẽ còn cao hơn. Một số sách du lịch phổ biến từng đề cập Vietcombank không thu hoa hồng khi đổi séc du lịch American Express, nhưng điều này hiện không còn đúng nữa.

Có các chi nhánh của các công ty chuyển tiền như Western Union, nhưng đây luôn là một trong những cách tốn kém hơn để nhận tiền. Tuy nhiên, với số tiền lớn thì đây lại là lựa chọn phù hợp. Chuyển 800 USD từ Mỹ chỉ tốn phí 5 USD và tỷ giá khá tốt.

Chấp nhận ngoại tệ

Giá đôi khi được niêm yết bằng đô la Mỹ, nhưng gần như luôn phải thanh toán bằng đồng Việt Nam, đặc biệt ở ngoài các điểm du lịch lớn. Mặc cả bằng đồng cũng dễ hơn, nhất là vì giá bằng đô la thường đã được làm tròn. Nếu trả bằng đô la, tờ tiền không còn mới có thể bị từ chối. Tờ 2 USD (đặc biệt các tờ in từ những năm 1970) được xem là may mắn tại Việt Nam và có giá trị cao hơn mệnh giá 2 USD. Đây là món quà/tiền bo ý nghĩa, và nhiều người Việt sẽ giữ trong ví để cầu may.

Tiền tip

Người Việt Nam không có thói quen tip và nhìn chung không kỳ vọng điều này, dù sẽ không ai từ chối nếu bạn muốn cho. Một số cơ sở phục vụ nhiều khách Tây đã quen với việc nhận tip, nhưng không tip vẫn hoàn toàn được chấp nhận. Trong mọi trường hợp, giá bạn được báo thường cao hơn giá người địa phương trả nhiều lần, nên trong hầu hết tình huống, tip là không cần thiết. Để tránh vô tình để lại tiền thừa khi tài xế taxi nói không có tiền lẻ, hãy luôn cố mang theo tiền mệnh giá nhỏ.

Mua sắm

Hoàn thuế

Du khách nước ngoài có thể yêu cầu hoàn thuế VAT nếu mua hàng tại các cửa hàng tham gia chương trình và xuất cảnh qua các cửa khẩu quy định.

Phân biệt giá

Khi đi lại, bạn sẽ thấy các cửa hàng cùng loại thường tập trung thành từng cụm: 20 tiệm máy khâu liền kề nhau, rồi 30 cửa hàng đồ sắt, 200 tiệm sửa xe máy trên cùng một đoạn phố. Giá cả nhìn chung cạnh tranh.

Tuy nhiên, chặt chém đã từ lâu là vấn đề nhức nhối trong du lịch Việt Nam, và không chỉ nhằm vào người nước ngoài — ngay cả người Việt có giọng vùng khác cũng bị áp giá cao hơn. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, từ phòng khách sạn, cuốc xe taxi, ly cà phê, bữa ăn, quần áo đến hàng tạp hóa thông thường. Ly cà phê bỗng dưng đắt gấp đôi, hay nhà hàng đưa cho bạn thực đơn tiếng Anh với giá bị đẩy lên. Người địa phương thân thiện ngồi trò chuyện với bạn 30 phút cũng có thể cố tình tính giá trên trời.

Người Việt có quan điểm đa chiều về vấn đề này, và mức độ phổ biến cũng khác nhau theo từng vùng. Nhìn chung, Việt Nam là nơi mà việc chặt chém người nước ngoài được xem là chuyện bình thường hơn so với các nước láng giềng. Người ta có thể lý luận rằng giá dù bị đẩy lên vẫn còn rẻ, và đổ lỗi cho mức sống thấp thu hút nhiều khách du lịch bụi với ngân sách eo hẹp. Theo lối suy nghĩ này, khách phàn nàn chỉ vì họ keo kiệt — người giàu thì không đáng phàn nàn dù bị tính giá cao hơn.

Nhìn chung, ở miền Nam, dù người bán không ngại chặt chém khách không biết giá, họ thường vẫn sẵn sàng mặc cả xuống đúng giá địa phương nếu bạn biết giá và kiên trì yêu cầu. Ngược lại, người bán miền Bắc thường giữ quan điểm mạnh hơn rằng người nước ngoài phải trả giá cao, và thường từ chối bán nếu bạn không chịu mức giá “dành cho Tây” đó.

Tin vui là giá niêm yết cố định đã phổ biến hơn nhiều so với đầu những năm 1990. Nếu bạn cứ nghĩ ai cũng đang lừa mình thì chuyến đi sẽ thật mệt mỏi. Hãy cố thông minh một chút. Trong nhà hàng, học tên một số món ăn thông dụng bằng tiếng Việt, nhất quyết xin xem thực đơn tiếng Việt và so sánh giá. Nếu chủ quán bảo phần ăn trong hai thực đơn khác nhau — đó chắc chắn là chiêu lừa, hãy đi chỗ khác. Học vài con số tiếng Việt và thử xem người địa phương trả bao nhiêu cho cùng món hàng. Chiêu đặt giá theo mức bạn cho là hợp lý và bỏ đi thường có tác dụng — miễn là bạn thực sự sẵn sàng bỏ đi.

Siêu thị

Mua sắm ở siêu thị ít phổ biến hơn nhiều so với châu Âu, Bắc Mỹ, hay thậm chí Trung Quốc và Thái Lan. Người dân địa phương vẫn chủ yếu mua thực phẩm ở các chợ truyền thống.

Dù vậy, siêu thị và cửa hàng tiện lợi đã có mặt ở hầu hết các nơi và ngày càng mở rộng. Các công ty nước ngoài đang thâm nhập thị trường, như chuỗi siêu thị Thái Lan Big C — cũng bán quần áo và đồ gia dụng. Các chuỗi khác gồm có OK!, WinMart, Circle K, Family Mart và Bách Hóa XANH — chuỗi cuối này chủ yếu có ở miền Nam và thường rẻ hơn, nổi tiếng với các chương trình khuyến mãi trái cây, thịt và cá vào buổi tối — bên cạnh nhiều cửa hàng tiện lợi nhỏ lẻ tư nhân khác.

Chợ truyền thống và chợ có mái che vẫn hoạt động sôi nổi, đặc biệt với các mặt hàng nông sản tươi sống — tương tự như ở Thái Lan. Siêu thị thường đắt hơn với nông sản, nhưng có thể rẻ hơn với hàng đóng gói và đồ uống.

Chi phí

Việt Nam rẻ theo tiêu chuẩn phương Tây. Một tháng lưu trú có thể chỉ tốn khoảng 300–350 EUR nếu ở phòng bình dân (100–140.000 đồng/đêm), ăn đồ địa phương (100–150.000 đồng/ngày) và đi lại bằng phương tiện công cộng (50.000 đồng).

Ăn uống

Ẩm thực là linh hồn của văn hóa Việt Nam: mọi ngày lễ quan trọng, mọi dấu mốc trong cuộc đời của người Việt, và hầu hết các sự kiện giao tiếp xã hội hàng ngày — đều có sự hiện diện của ẩm thực. Những món ăn đặc biệt được chuẩn bị và bày biện trang trọng cho mỗi dịp sinh, cưới, hỷ, tang, và ngày giỗ tổ tiên. Nhiều thương vụ được chốt ở bàn ăn hơn là trong phòng họp, và khi bạn bè gặp nhau, họ ăn cùng nhau. Nấu nướng và quây quần bên mâm cơm vẫn là trung tâm của đời sống gia đình Việt.

Yelp và Tripadvisor không phổ biến với người dùng nội địa tại Việt Nam — đánh giá trên các nền tảng này thường do khách du lịch để lại. Foody là ứng dụng đánh giá nhà hàng ưa thích của người Việt, đồng thời tích hợp cả tính năng đặt đồ ăn và đặt bàn. Dù giao diện có tiếng Anh, hầu hết đánh giá đều bằng tiếng Việt.

Ẩm thực Việt Nam biến đổi theo từng vùng, mỗi nơi có những đặc sản riêng. Nhìn chung, ẩm thực miền Bắc nổi tiếng với hương vị tinh tế, ẩm thực miền Trung đậm vị cay, còn ẩm thực miền Nam thường ngọt hơn. Khu Chợ Lớn ở TP. Hồ Chí Minh cũng có ẩm thực Hoa đặc trưng.

Điều thú vị là người Việt lại khá khiêm tốn về ẩm thực của mình. (Một câu ngạn ngữ/câu đùa xưa có câu: “Người sung sướng là người có nhà Pháp, vợ Nhật và đầu bếp Tàu.”) Nhà hàng cao cấp thường phục vụ ẩm thực “Asian fusion” kết hợp yếu tố Thái, Nhật, Trung và đôi khi cả Pháp. Đồ ăn Việt Nam ngon và thực nhất lại ở những quán vỉa hè bình dân (bàn nhựa, ghế nhựa bày ra lề đường), còn hầu hết nhà hàng có mặt bằng chính thức phục vụ chủ yếu cho khách du lịch. Phong cách ẩm thực ba miền Bắc – Trung – Nam đều có nét riêng biệt. Ẩm thực miền Trung có lẽ được đánh giá cao nhất, với những món như mì Quảng (mì bột mì với rau, thịt heo và tôm), bánh canh cua (canh cua với sợi bột gạo to) và bún bò Huế (bún bò hầm thơm với rau và sợi bún).

Nhiều món ăn Việt Nam được nêm bằng nước mắm (nước mắm), thứ có mùi và vị như cá cơm nguyên chất khi uống thẳng từ chai — rất mặn và tanh — nhưng khi nêm vào món ăn lại hòa quyện rất tốt. (Thử mang về một chai nước mắm và dùng thay muối trong hầu hết các món mặn: bạn có thể bất ngờ về kết quả.) Nước mắm pha với chanh, đường, nước và gia vị tạo thành nước chấm — thứ nước chấm thơm ngon được bày sẵn trên bàn ăn với hầu hết các bữa. Rau, rau thơm và gia vị, đặc biệt là rau mùi (rau mùi hay rau ngò), húng lủi (rau răm) và húng quế (rau húng) đi kèm hầu như mọi món ăn, khiến ẩm thực Việt Nam thanh nhẹ và thơm hơn so với ẩm thực của các nước láng giềng, nhất là Trung Quốc.

Món ăn quốc hồn quốc túy của Việt Nam là phở (phát âm gần giống chữ phứ với thanh hỏi hoặc ngang), một loại súp nước dùng với thịt bò, thịt heo, gà hoặc hải sản cùng bánh phở (dạng bún gạo). Ở miền Nam, phở thường được ăn kèm đĩa rau sống (thường có húng quế), chanh cắt, ớt tươi và giá trụng mà bạn có thể thêm vào theo khẩu vị, cùng tương ớt, sốt ớt và tương hoisin. Ở miền Bắc, phở thường chỉ ăn kèm quẩy và tương ớt. Phở bò, dạng phở kinh điển, dùng nước dùng xương bò hầm nhiều giờ, có thể kết hợp nhiều loại thịt bò khác nhau (nạm, gầu, sách…). Phở gà là phiên bản dùng nước dùng gà, tương tự Phở thịt lợn với heo, Phở tôm với tôm, Phở cá với cá, và Phở chay với đậu hũ và nước dùng rau củ. Phở vốn là món ăn nhanh của người Việt, ghé vào ăn lúc vội — hầu hết quán phở chuyên biệt có thể bưng lên một bát nhanh như phục vụ một phần đồ ăn nhanh. Phở có quanh ngày, nhưng người Việt hay ăn Phở chay vào buổi sáng. Những quán phở nổi tiếng có thể tìm thấy ở Hà Nội. Phở ở quán vỉa hè hay quán bình dân thường rẻ hơn và ngon hơn ở các nhà hàng sang trọng.

Các quán ăn vỉa hè ở Việt Nam thường treo bảng phở và cơm. Dù cơm nghĩa đen là cơm gạo, bảng hiệu đó có nghĩa là quán phục vụ đĩa cơm với cá hoặc thịt và rau. Cơm còn dùng để chỉ việc ăn uống nói chung, dù không nhất thiết có cơm (ví dụ: “Ăn cơm chưa?” — “Bạn đã ăn chưa?”). Dù trông có vẻ đơn sơ, các quán vỉa hè nhìn chung an toàn miễn là bạn chọn những nơi đông khách địa phương và tránh đồ ăn chưa chín kỹ. Nhiều quán không niêm yết giá; những quán ngoài khu du lịch thường tính giá trung thực với người nước ngoài, nhưng tốt nhất vẫn nên hỏi giá trước khi gọi.

Ở vùng nông thôn và địa phương, thường an toàn nhất khi ăn các thực phẩm được trồng tại chỗ vì thường mua mới từng ngày ở chợ. Không hiếm khi bạn vừa gọi xong thì thấy một đứa trẻ nhà hàng chạy ra phía sau, đến chợ gần nhất để mua nguyên liệu.

Hầu hết nhà hàng/quán cà phê ở Việt Nam phục vụ thực đơn đa dạng đến mức choáng ngợp — thực đơn dài 10–15 trang là chuyện thường. Mọi loại đồ ăn Việt, kèm thêm một vài món Tây, có thể thêm sườn kiểu Trung Hoa và cả pad Thai. Nhìn chung nên gọi món đặc sản của vùng vì đó là đồ tươi nhất và được chế biến tốt nhất. Như ở nhiều nước Đông Nam Á, thực đơn thường chỉ là danh sách những gì quán có thể nấu, không phải lúc nào cũng có đủ.

Trong nhà hàng, nhân viên phục vụ thường đặt sẵn trên bàn một gói khăn ướt (có in tên quán). Đây không phải đồ miễn phí — giá 2.000–4.000 đồng. Nếu bạn mở ra dùng, sẽ bị tính tiền. Tương tự, lạc hay các loại hạt thường được mang ra trong lúc bạn xem thực đơn — đây cũng không miễn phí. Ăn vào là bị tính tiền.

Cà phê, bánh mì baguette và bánh ngọt vốn là di sản của thời Pháp thuộc, đã được Việt hóa và vẫn rất được ưa chuộng. Sẽ nói thêm về cà phê ở phần dưới, còn quán cà phê kết hợp phục vụ đồ ăn nhẹ thì có ở hầu hết mọi làng xã và trên nhiều góc phố ở thành phố lớn. Bánh mì là bánh mì baguette nướng giòn, thường kẹp thịt nướng hoặc gan, pa tê heo cùng rau thơm và rau sống thành bánh mì thịt, nhưng có vô vàn biến thể như bánh mì trứng, bò, xíu mại, bì… Đây là món ngon nhất định phải thử ít nhất một lần khi đến Việt Nam, và có thể dễ dàng tìm thấy từ những xe bánh mì hiện diện khắp nơi trên đường phố Việt Nam.

Nguồn thủy sản Việt Nam đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt do đánh bắt quá mức. Tuy nhiên, nếu bạn yêu thích hải sản, Việt Nam hiện vẫn là thiên đường. Trải nghiệm hải sản đỉnh nhất có thể là tới một làng chài hay khu nghỉ dưỡng ven biển miền Nam để thưởng thức tôm, cua, và cá tươi đánh bắt tại chỗ. Cứ theo người địa phương để tìm quán ngon. Khi bạn gọi, đồ ăn vẫn còn tươi sống, được chế biến khéo léo, giá phải chăng theo tiêu chuẩn Tây và phục vụ trong không gian thân thiện thường với tầm nhìn đẹp.

Hầu hết nhà hàng mở cửa từ 10:00 đến 22:00, dù các quán phục vụ đồ ăn sáng như bún, phở sẽ mở sớm và đóng cửa sớm hơn. Tại nhà hàng mở 24/24, có hai mức giá: giá bình thường từ 06:00 đến 22:00, và giá tăng gấp đôi từ 22:00 đến 06:00. Chẳng hạn, cơm thường giá 10.000 đồng, nhưng sau 22:00 sẽ là 20.000 đồng. Chính sách này do nhà nước quy định nhằm hạn chế ăn khuya. Một số món không được phục vụ sau 22:00.

Các món ẩm thực ngoại quốc và đồ ăn nhanh ngày càng phổ biến hơn ở các thành phố lớn khu vực miền Nam và miền Trung, ít hơn ở miền Bắc. Nhà hàng Trung, Nhật, Hàn, Thái, Lào và các nước châu Á khác rất phổ biến; nhà hàng Ý, Pháp, Đức, Mexico, Nga, Ukraine, Armenia cũng có thể tìm thấy ở nhiều thành phố lớn phía Nam và miền Trung, cùng các quán bar và pub phong cách Anh, Ireland, Australia. Hầu như tất cả các thành phố và thị xã đều có ít nhất một nhà hàng Ấn Độ với chất lượng thường rất tốt. Ngày càng nhiều người Việt khá giả thử các nền ẩm thực đa dạng hiện có trong nước, nên khả năng bạn phải ăn trong một khu ghetto du lịch đang ngày càng giảm đi.

Hạn chế ăn kiêng

Đồ ăn chay khá dễ tìm ở khắp nơi tại Việt Nam, phần lớn nhờ ảnh hưởng của Phật giáo Đại Thừa — các tu sĩ Phật giáo Việt Nam đều bắt buộc ăn chay. Ẩm thực chay Phật giáo Việt Nam còn kiêng “ngũ vị tân” (hành tây, tỏi, hành khô, tỏi tây và hẹ), vì cho rằng những thứ này có tính kích thích, cản trở việc thiền định. Quán chay đủ loại, từ nhà hàng sang trọng đến quán vỉa hè bình dân giá rẻ. Bất kỳ món ăn Việt nào có thịt đều có thể làm chay bằng thịt chay thay thế. Ngoài ảnh hưởng Phật giáo với hai ngày chay mỗi tháng, tín đồ Cao Đài ăn chay đến 16 ngày một tháng. Hãy để ý các biển hiệu có chữ chay như cơm chay (cơm chay), phở chay (phở chay) hay bánh mì chay (bánh mì chay). Quán chay và nhà hàng chay có nghĩa đen là “nhà hàng ăn chay”. Câu “ăn chay” cũng hữu ích khi muốn thông báo mình ăn chay. Dù bạn không ăn chay, thử một quán chay Việt Nam sẽ giúp bạn khám phá những hương vị mới lạ. Đồ chay thường rẻ hơn, tiện cho những ai muốn tiết kiệm ngân sách. Tuy nhiên, cần lưu ý ở các quán thông thường, một số món trông có vẻ chay nhưng thực ra được nêm bằng nước mắm hay gia vị có nguồn gốc động vật. Vì ẩm thực Việt truyền thống ít dùng sản phẩm từ sữa, đồ chay ở Việt Nam thường an toàn cho người thuần chay (vegan), nhưng nên kiểm tra xem có trứng không.

Đồ ăn Halal khá hiếm tại Việt Nam do cộng đồng Hồi giáo còn nhỏ. Nhà hàng Halal tập trung chủ yếu ở TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, nhiều trong số đó do người nhập cư từ Nam Á, Indonesia hoặc Malaysia điều hành. Đồng bằng sông Cửu Long và TP. Hồ Chí Minh cũng có cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi, một số có quầy bán đồ ăn đường phố Halal phục vụ cho cộng đồng của họ. Đồ ăn Kosher gần như không tồn tại ở Việt Nam; nếu bạn cần ăn Kosher, hãy liên hệ Chabad Việt Nam từ trước chuyến đi để được hỗ trợ.

Đồ uống

Uống tại các quán bar Việt Nam là một trải nghiệm thú vị. Điều thú vị là ban ngày hầu như không thấy quán bar nào, nhưng khi mặt trời lặn, hàng chục quán xuất hiện ở khắp các con phố như mọc lên từ dưới đất.

Hãy chú ý đến đá trong đồ uống. Đá sản xuất công nghiệp nhìn chung an toàn, nhưng đá có nguồn gốc khác có thể đáng ngờ. Đá công nghiệp thường có hình trụ rỗng ở giữa. Tránh những cục đá bất thường vì có thể không đảm bảo vệ sinh.

Bia

Các loại bia chủ đạo là lager nhẹ với nồng độ 4,5–4,9%. Trong siêu thị, một lon bia 0,33L bắt đầu từ 10.000 đồng. Một số loại bia rẻ đựng trong chai nhựa 0,9L có giá 15.000–18.000 đồng. Bia Saigon chai thủy tinh 0,45L bắt đầu từ 11.000 đồng, đôi khi có thêm tiền cọc 3.000 đồng. Bia trong quán bar bắt đầu từ khoảng 20.000 đồng.

Loại bia được ưa chuộng nhất (tươi, chai hoặc lon) của người miền Nam là Saigon Đỏ (Saigon Red). Với người miền Bắc, Bia Hà Nội là thương hiệu phổ biến nhất, còn người miền Trung thích Bière Larue từ Đà Nẵng hoặc Bia Huda từ Huế. 333, đọc là “ba-ba-ba”, là thương hiệu nội địa nhưng có vị hơi nhạt; để có hương vị đậm hơn, tìm Bia Saigon chai xanh với dung tích lớn hơn Saigon Special. Bia Saigon còn có phiên bản xuất khẩu nồng độ cao hơn một chút. Các thương hiệu ngoại như Tiger và Heineken được sản xuất trong nước cũng rất phổ biến.

Phong trào bia thủ công đã thực sự đến Việt Nam, và bia IPA đóng chai, bia đen và stout đã có mặt ở các thành phố lớn. TP. Hồ Chí Minh ngày càng có nhiều brew-pub và nhà máy bia thủ công. Giá các loại bia này chỉ bằng một phần nhỏ so với ở Thái Lan hay Singapore.

Bia ở Việt Nam thường được rót vào ly có đá và uống cùng đá. Điều này có nghĩa là bia lon hay bia chai không cần để lạnh trước. Nếu uống bia cùng người Việt, việc rót thêm bia/đá cho người khác trước khi rót cho mình là phép lịch sự. Khi có ai đó nâng ly, phải cùng uống — “một, hai, ba, dzô!” Câu “Trăm Phần Trăm” (100% 100) ngụ ý bạn sẽ uống cạn ly.

Cà phê

Quán cà phê có mặt khắp nơi trên cả nước. Các chuỗi như Highlands Coffee và Trung Nguyên có mặt ở các thành phố và đô thị lớn với giá hợp lý. Những nơi này có Wi-Fi miễn phí và không chỉ là chỗ uống cà phê — người ta còn ngồi làm việc, gặp bạn bè hay trao đổi công việc. Ở các thị trấn nhỏ hơn có các quán cà phê địa phương với cà phê ngon và giá rẻ.

Vietnamese (iced) coffee (eat) 💰 15–25,000 dong là một trong những thức uống nổi tiếng nhất Việt Nam (và trên thế giới), được người địa phương lẫn du khách yêu thích. Hạt cà phê Việt Nam được rang theo phương pháp đặc trưng tạo nên hương vị rất riêng.

Cà phê thường được phục vụ đen (Cà Phê Đen (Đá)) hoặc với sữa đặc có đường (Cà Phê Sữa (Đá)) — thường rót lên đá (Đá). Gọi (Cà Phê) Nóng nếu muốn cà phê nóng không đá. Một số người có thể thêm nước vào phiên bản nóng để pha loãng hơn — còn phiên bản đá tự nhiên sẽ loãng dần khi đá tan. Người địa phương thường uống Cà Phê Đen rất đậm với tới 4 thìa đường. Nếu muốn cà phê đen không đường, hãy nói rõ.

Tuy nhiên, cách pha cà phê nhỏ giọt qua phin dường như chủ yếu dành cho nơi nhiều khách du lịch. Người Việt bình thường không có thời gian chờ pha phin. Ở những nơi ít khách du lịch, bạn sẽ khó tìm được cà phê phin — họ thường phục vụ cà phê đã pha sẵn, nhiều khi đã có sữa đặc trong ly. Nếu muốn sữa riêng, hãy yêu cầu.

Cà phê mang đi (Cà Phê Mang Đi) đựng trong cốc nhựa có đá và ống hút bán dọc đường đã có giá chỉ 10.000–12.000 đồng.

Cà phê trứng (Cà Phê Trứng) là đặc sản tại Hà Nội. Nếu lịch trình không qua Hà Nội, bạn vẫn có thể tìm thấy ở các thành phố khác.

Gần đây thêm vào bản đồ cà phê Việt Nam và thường được bán mang đi là Cà Phê Muối (cà phê muối) và Cà Phê Cốt Dừa (cà phê dừa) — về cơ bản là Cà Phê Sữa Đá phủ thêm kem muối đánh bông hoặc lớp dừa dạo mát lạnh ngọt béo. Hai thức uống này đặc biệt được giới trẻ yêu thích và cũng thu hút nhiều khách du lịch.

Nước giải khát

• Nước dừa tươi uống trực tiếp từ trái dừa rất phổ biến khắp cả nước. Uống xong, nhờ người bán chặt dừa ra, lấy muỗng múc phần thịt dừa đôi khi mềm như thạch bên trong. (Nếu dừa già, thịt sẽ rất cứng và không thể dùng muỗng — người bán sẽ biết điều này.)
• Nước Mía, hay nước mía ép, được phục vụ từ những xe đẩy bằng kim loại đặc trưng với máy ép thủ công quay bằng tay, vắt nước từ cây mía.
• Sinh Tố là thức uống giải khát tuyệt vời — hỗn hợp trái cây tươi thái lát trong ly lớn với đá bào, sữa đặc và nước cốt dừa. Có thể xay nhuyễn nếu muốn. Ghép tên trái cây vào sau chữ sinh tố, ví dụ sinh tố bơ (sinh tố bơ) hay sinh tố dứa (sinh tố dứa). Nếu muốn nước cam ép, không dùng từ sinh tố mà dùng nước (nghĩa đen: nước) hoặc nước cam để gọi nước cam tươi. Nước ép thường không có sữa đặc hay nước cốt dừa.
• Chè Thái, Trà Trái Cây hay Trà Sữa là các loại đồ uống tráng miệng pha trà (chè, trà) với thạch đủ loại, trái cây nhiệt đới, đá bào và sữa (đặc) — giống như một phiên bản trà sữa nâng cấp, mát lạnh và đầy màu sắc với nhiều lớp kết cấu, nhưng có thể khá ngọt nếu không chú ý. Có nhiều tên gọi khác nhau cho loại thức uống này.

Rượu vang và rượu mạnh

“Rượu đế” hay rượu gạo của Việt Nam (rượu là từ chỉ rượu hoặc vang, không phải bia) thường được uống trong chén sứ nhỏ, thường kèm với mứt hoặc dưa cải. Thứ này thường được mời nam khách. Phụ nữ Việt ít uống rượu ở nơi công cộng. Nhìn chung không khuyến khích khách du lịch dùng.

Kế thừa từ thời Pháp thuộc, Việt Nam có truyền thống trồng nho và sản xuất vang. Đà Lạt là trung tâm của ngành này, nơi bạn có thể tìm vang đỏ và vang trắng. Vang đỏ đa dạng hơn và chất lượng tốt hơn vang trắng vì phù hợp hơn với khẩu vị châu Á. Hầu hết rượu vang trong nhà hàng là rượu Australia và giá tương đương giá Australia, khiến vang khá đắt so với uống bia hay spirits. Vang Việt Nam đã thâm nhập thị trường đại chúng và có thể gọi theo ly hoặc chai ở nhiều nhà hàng. Chất lượng dao động từ Vang Đà Lạt Classic tạm uống được đến Vang Đà Lạt Premium khá ngon. Trong siêu thị, chai Classic khoảng 80.000 đồng, còn Premium khoảng 120.000 đồng. Trong nhà hàng, Classic giá 120.000–150.000 đồng/chai. Premium ít phổ biến hơn trong nhà hàng và ở đâu có thì khoảng 200.000 đồng/chai.

Rượu vang nhập khẩu, chủ yếu từ Australia, Pháp và Chile, cũng có trong siêu thị và nhà hàng tầm trung đến cao cấp với giá đắt hơn nhiều.

Rượu gạo và vodka địa phương rất rẻ theo tiêu chuẩn phương Tây. Vodka nội địa khoảng 2–4 USD cho chai 0,75L. Champagne Nga cũng phổ biến. Khi ở Nha Trang, tìm các chuyến thuyền uống thỏa thích với giá khoảng 10–15 USD cho cả ngày vui chơi cùng ban nhạc trên thuyền.

Lưu trú

Chỗ nghỉ không phải vấn đề ở Việt Nam, kể cả khi bạn đi du lịch bụi với ngân sách hạn hẹp. Chỗ ở ở Việt Nam trải dài từ giường ngủ tập thể trong hostel giá 100.000 đồng đến resort đẳng cấp quốc tế, cả ở thành phố lớn lẫn các điểm nghỉ dưỡng ven biển và nông thôn nổi tiếng. Ngay cả hostel bụi và khách sạn giá rẻ cũng sạch sẽ và thoải mái hơn nhiều so với các nước láng giềng như Campuchia, Thái Lan, Lào. Và những khách sạn giá chỉ 250.000 đồng/phòng đôi thường rất sạch, đầy đủ khăn tắm, ga trắng, xà phòng, bàn chải đánh răng dùng một lần…

Dịch vụ ở nhiều khách sạn giá rẻ khá tốt (vì số tiền một đêm có thể bằng cả tuần lương của người Việt bình thường), dù không phải lúc nào cũng có dọn phòng hàng ngày hay các tiện nghi hiện đại như TV. Ở mức giá cao hơn vài đô (từ 300.000 đồng trở lên, cao hơn ở Hà Nội), bạn có thể kỳ vọng phòng tắm riêng, điện thoại, điều hòa và TV. Như ở khách sạn nhiều nơi trên thế giới, tủ minibar trong khách sạn Việt Nam thường có đồ uống và snack nhưng giá cực đắt — mua ngoài đường sẽ tiết kiệm hơn nhiều. Hệ thống ống nước đôi khi còn hạn chế ở một số khách sạn, nhưng tiêu chuẩn đang không ngừng được cải thiện.

Theo quy định pháp luật, tất cả khách sạn phải đăng ký thông tin khách nước ngoài với công an địa phương. Vì vậy, khi check-in, bạn sẽ luôn được yêu cầu xuất trình hộ chiếu. Thủ tục thường chỉ mất vài phút, sau đó hộ chiếu sẽ được trả lại. Tuy nhiên, do trường hợp khách bỏ trốn không trả tiền không hiếm gặp, một số khách sạn giữ hộ chiếu đến khi trả phòng. Nếu nơi trông có vẻ đáng ngờ, hãy yêu cầu đăng ký ngay trước mặt bạn rồi lấy lại hộ chiếu. Hầu như không ai gặp vấn đề vì đây là thủ tục thông thường trên cả nước. Bạn nên mang theo một vài bản sao hộ chiếu (trang thông tin cá nhân và trang visa) để đưa cho khách sạn nếu cần.

Khách sạn có thể khá ồn ào, đặc biệt khi có các gia đình người Việt lưu trú. Tiếng Việt là một trong những ngôn ngữ ồn ào nhất thế giới, và khách nội địa thoải mái “tụng” từ 6 giờ sáng mà không mấy bận tâm đến người xung quanh. Ngoài ra còn nhiều âm thanh khác cần lưu ý khi ở khách sạn Việt Nam. Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng liên tục, khả năng khách sạn ở cạnh công trình xây dựng rất cao. Nhiều boutique hotel và nhà nghỉ nhỏ có phòng xây hướng vào giếng trời hoặc cầu thang chung, khiến âm thanh từ lễ tân, khu vực sinh hoạt chung và bếp dễ vọng vào phòng. Còn có các nhân viên buồng phòng bắt đầu làm việc ngay sau bình minh và có vẻ cho rằng bạn nên thức dậy từ sớm, nên thoải mái nói chuyện to và gửi nhận tin nhắn bằng điện thoại hoặc bộ đàm. Nếu bạn ngủ nhẹ giấc, hãy mang theo nút bịt tai.

Học tập

Nếu muốn gặp gỡ người dân địa phương, hãy ghé thăm một trường học. Tại TP. Hồ Chí Minh, có thể đến American Language School — bạn sẽ được chào đón nhiệt tình và được mời vào lớp học để giao lưu. Cảm giác như người nổi tiếng vậy. Người Việt rất thích gặp gỡ người mới, và giáo viên cũng trân trọng cơ hội cho học sinh được tiếp xúc với người nước ngoài.

Một cuốn tiểu thuyết hay lấy bối cảnh Việt Nam đương đại là Dragon House của John Shors — câu chuyện về hai người Mỹ đến Việt Nam mở trung tâm nuôi dạy trẻ em đường phố.

Bill Hayton, cựu phóng viên BBC tại Hà Nội, đã viết một cuốn sách giới thiệu tổng quan về nhiều khía cạnh cuộc sống ở Việt Nam — kinh tế, chính trị, đời sống xã hội… Sách có tên Vietnam, Rising Dragon, xuất bản năm 2010.

Việt Nam cũng có nhiều trường đại học dành cho những ai muốn theo đuổi học vấn cao hơn. Uy tín nhất là Đại học Quốc gia Hà Nội, được người Pháp thành lập năm 1906 với tên Université Indochinoise. Các trường đáng chú ý khác gồm có Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và Đại học Bách khoa Hà Nội.

Làm việc

Bạn có thể tình nguyện dạy tiếng Anh thông qua nhiều tổ chức tình nguyện. Nếu có bằng TEFL/TESOL và bằng đại học, việc tìm được công việc dạy học có lương rất dễ dàng. Không có bằng cấp vẫn có thể xin được việc, nhưng cần kiên nhẫn hơn và đôi khi phải chấp nhận những hạn chế về lương, địa điểm trường hay giờ dạy (kể cả cuối tuần). Hầu hết công việc dạy học trả 15–20 USD/giờ. Cũng có nhiều tổ chức tình nguyện có thu phí để bạn hỗ trợ cộng đồng địa phương, như Love Volunteers, I to I và Global Volunteers. (Nhưng cần cẩn thận với các chiêu lừa đảo có tổ chức, ví dụ: V4D, VTYD, RAKI, VVN…) Việt Nam cũng có hệ sinh thái startup công nghệ đang bùng nổ, tạo cơ hội cho những ai có chuyên môn về khoa học máy tính hoặc các lĩnh vực liên quan.

Về mặt pháp lý, người nước ngoài cần có giấy phép lao động để làm việc tại Việt Nam, dù nhiều người không xin do dự định làm ngắn hạn. Gia hạn visa thường không khó (nhà trường sẽ hỗ trợ), nhưng cuối cùng cơ quan xuất nhập cảnh sẽ yêu cầu bạn có giấy phép lao động trước khi cấp thêm visa. Nếu định ở lâu dài, có thể xin giấy phép lao động, nhưng trường sẽ phải thực hiện thủ tục cho bạn. Để nộp hồ sơ, người sử dụng lao động cần cung cấp: hợp đồng và thư đề nghị của trường; kết quả khám sức khỏe đầy đủ (thực hiện tại địa phương); lý lịch tư pháp (tiêu chí thay đổi theo từng tỉnh, một số yêu cầu lý lịch từ nước sở tại, số khác chỉ cần lý lịch tại Việt Nam); bản sao chứng chỉ TESOL/CELTA/TEFL và bằng đại học; giấy ‘đăng ký lưu trú’; bản sao hộ chiếu/visa. Đôi khi có thể phải đóng một khoản phí nhỏ, nhưng các trường uy tín thường chịu phí này cho bạn. Giấy phép lao động có giá trị 3 năm và có thể gia hạn tối đa 12 năm.

Khi đã có giấy phép lao động, việc xin thẻ tạm trú tương đối đơn giản và giải quyết được lo ngại về visa. Thời hạn và thủ tục gia hạn tương tự như giấy phép lao động.

An toàn

Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc về phát triển kinh tế và du lịch, và nhiều lo ngại trước đây giờ chỉ còn là chuyện nhỏ. Dù vậy, Việt Nam vẫn là đất nước còn nghèo. Khách du lịch bị xem như nguồn thu nhập và việc tranh thủ kiếm từ họ không bị xem là có lỗi. Tuy nhiên, ngoài các điểm du lịch đông khách, tội phạm và lừa đảo nhắm vào người nước ngoài khá hiếm.

Bom mìn chưa nổ

Là di chứng của Chiến tranh Đông Dương, nhiều vùng nông thôn Việt Nam vẫn còn bom mìn chưa nổ, và nhiều người dân địa phương vẫn đang bị thương vong do chúng gây ra. Hãy rất thận trọng khi muốn đi vào những lối mòn chưa được khám phá ở vùng nông thôn, và tốt nhất chỉ nên đi khi có hướng dẫn viên am hiểu địa bàn.

Tội phạm

Việt Nam là điểm đến tương đối an toàn cho khách du lịch, đặc biệt khi đi theo nhóm. Mức độ an toàn cũng phụ thuộc vào quốc tịch của bạn — những người đàn ông Tây to lớn ít bị nhắm vào hơn so với phụ nữ Nhật Bản nhỏ bé chẳng hạn, như trong trường hợp scam xích lô.

Khu vực du lịch là điểm nóng của tội phạm vặt. Tội phạm bạo lực nhắm vào người nước ngoài không phổ biến, nhưng móc túi và cướp giật bằng xe máy thì không hiếm ở các thành phố lớn. Kẻ trộm trên xe máy giật túi xách, điện thoại, máy ảnh và trang sức từ người đi bộ hoặc người đang đi xe máy khác. Đừng đeo túi qua vai khi ngồi xe máy. Đừng để túi vào giỏ xe máy. Khi đi bộ dọc đường, hãy đeo túi ở bên trong (phía tường, không phải phía đường). Nếu bị giật túi, đừng giằng co đến mức bị kéo ra đường.

Đôi khi có thông tin về trộm cắp trong phòng khách sạn, kể cả khách sạn cao cấp. Đừng cho rằng két sắt trong phòng là hoàn toàn an toàn.

Tránh xung đột và cãi vã với người địa phương. Người Tây có thể to lớn hơn người Việt, nhưng nếu bạn đối mặt với 5 người trở lên thì tình huống rất nguy hiểm. Quát tháo bị xem là xúc phạm nặng với người Việt và có thể dẫn đến phản ứng bạo lực. Người Việt nhìn chung hiền lành và thân thiện. Với tư cách khách, hãy tôn trọng luật pháp và phong tục địa phương. Xung đột có thể dễ dàng tránh bằng thái độ lịch sự và chấp nhận sự khác biệt văn hóa. Hãy cư xử đúng mực khi uống bia rượu cùng đàn ông Việt.

Tham nhũng

Tổ chức giám sát quốc tế Transparency International đã xếp Việt Nam là một trong những quốc gia tham nhũng nhất châu Á. Người dân địa phương tin rằng cảnh sát không đáng tin cậy.

Lái xe máy có thể bị dừng vì nhiều lý do như kiểm tra ngẫu nhiên giấy tờ và bằng lái, và người nước ngoài có thể bị phạt khoảng 20 USD mỗi lỗi (mức phạt giao thông bình thường cho người địa phương khoảng 5–10 USD). Hãy lịch sự nhưng dứt khoát và giữ vững lập trường. Cảnh sát giao thông phải ghi biên bản vi phạm vào sổ và phải đưa biên lai cho bạn — tiền phạt phải được nộp tại đồn (không phải trực tiếp cho cảnh sát). Với một số vi phạm (đặc biệt thiếu giấy tờ xe), cảnh sát có quyền tạm giữ xe. Nếu có điện thoại, bạn có thể đe dọa gọi đại sứ quán và cảnh sát có thể xuống thang, dù trong nhiều trường hợp, tốt nhất là không để sự việc leo thang thêm bằng cách nộp phạt.

Nhìn chung bạn sẽ không gặp vấn đề với cảnh sát ở các vùng xa xôi hoặc nông thôn vì họ thường không biết tiếng Anh. Ở các thành phố lớn và khu vực du lịch, cảnh sát giao tiếp tốt hơn với du khách.

Cán bộ xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu đường bộ đôi khi đòi hối lộ để đóng dấu cho bạn vào hoặc ra khỏi nước. Từ chối thường đồng nghĩa với bị từ chối nhập cảnh hoặc không được xuất cảnh. Các hãng xe khách uy tín thường tính “phí qua cửa khẩu” cho các tuyến quốc tế, nhân viên sẽ làm thủ tục cho bạn trong khi bạn ngồi trên xe, và tiền hối lộ đã được tính vào mức phí đó.

Hầu hết các cơ quan nhà nước cũng yêu cầu một khoản “bồi dưỡng” nhỏ trước khi xử lý giấy tờ. Điều này hay gặp nhất khi xin giấy phép cư trú cho nhà tư nhân, giấy phép lao động hoặc giấy phép cư trú.

Mại dâm

Mặc dù có vẻ phổ biến, mại dâm là hành vi bất hợp pháp tại Việt Nam. Độ tuổi đồng ý là 18 tuổi. Luật hình sự Việt Nam quy định mức phạt tù lên đến 20 năm đối với hành vi bóc lột tình dục phụ nữ hoặc trẻ em. Ngoài ra, một số quốc gia có luật cho phép truy tố công dân của họ khi du lịch ra nước ngoài và quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên.

Theo luật Việt Nam, người nước ngoài không được phép đưa công dân Việt Nam về phòng khách sạn. Dù luật này hiếm khi được thực thi, bạn có thể gặp rắc rối lớn hơn nếu đi trình báo tội phạm mà lại tiết lộ rằng mình đang ở chung phòng với một người Việt Nam.

HIV/AIDS khá phổ biến ở Việt Nam và nhiều người không được điều trị do sự kỳ thị xã hội xung quanh căn bệnh này. Ngoài ra, còn có nguy cơ bị trộm cắp khi đưa bất kỳ người phụ nữ lạ mặt nào về khách sạn hay nhà nghỉ. Chuyện một người đàn ông tỉnh dậy và phát hiện ví tiền, điện thoại hay máy tính xách tay đã biến mất xảy ra không phải là hiếm. Cũng có nhiều câu chuyện về người nước ngoài bị bỏ thuốc mê trong phòng khách sạn, hoặc bị dẫn đến nơi vắng vẻ, tối tăm rồi bị các băng nhóm tội phạm cướp tài sản.

Lừa đảo

Hầu hết các trò lừa đảo ở Việt Nam liên quan đến vận chuyển, giá khách sạn, hoặc chiêu thức hai menu giá mà một số nhà hàng áp dụng.

Taxi

Nếu bạn không biết mức giá hợp lý là bao nhiêu, việc thỏa thuận giá trước thường là ý tưởng không hay. Mẹo nhận biết taxi gian lận: nếu xe không dán bảng giá cước hoặc không có ảnh và tên tài xế trên taplo, hãy yêu cầu dừng xe ngay và xuống — đó chắc chắn là lừa đảo.

Như thường lệ, bạn nên đi bộ ra xa khoảng trăm mét khỏi các điểm tập trung khách du lịch (bến xe khách, nhà ga…), vì nhiều taxi chờ ở đó không phải là tài xế gian lận thì cũng đang nộp tiền hoa hồng cho đường dây môi giới.

Nhiều tài xế taxi ở Sài Gòn và Hà Nội hay tìm cách chặt chém khách mới đến còn chưa rành đường. Khi rời sân bay, tài xế có thể khăng khăng bạn phải trả tiền phí cầu đường. Họ thường không nói rõ số tiền, và nếu bạn đưa tiền mặt, họ sẽ trả phí rồi bỏ túi phần còn lại. Phí cầu đường chỉ là 10.000 đồng (tháng 7/2018), chuẩn bị sẵn tiền lẻ sẽ tránh được chuyện bị móc túi. Mức phí này thường được ghi kèm với giá cước trên taplo xe. Bạn có thể tự tin nói “phí sân bay chỉ 10.000 đồng” và từ chối trả thêm bất kỳ khoản nào khác như phí đỗ xe (trừ khi thực sự có thêm trạm thu phí trên đường).

Hãy nhờ khách sạn hoặc hostel đặt xe taxi giúp bạn. Cách này đảm bảo bạn có giá cố định và tài xế đáng tin cậy. Nhiều khách sạn sẵn lòng bố trí đón và tiễn tại sân bay nếu bạn yêu cầu. Tuy nhiên, giá có thể cao hơn so với tự đặt trực tiếp vì khách sạn thường kiếm thêm hoa hồng từ dịch vụ này.

Tại một số thành phố khác như Đà Lạt, Hội An, Nha Trang…, không nên đi taxi đồng hồ từ sân bay. Các sân bay ở đây cách trung tâm tới 30–40 km, đi đồng hồ có thể tốn từ 500.000–650.000 đồng. Thay vào đó, bạn có thể bắt xe buýt từ sân bay vào trung tâm, hoặc thương lượng trước với tài xế mức giá 200.000–300.000 đồng. Chú ý xem thông tin niêm yết trên thân xe taxi — thường có giá chạy sân bay ghi trên cánh cửa. Trong nội đô các thành phố này, taxi đồng hồ nhìn chung hoạt động bình thường.

Nếu bạn gặp phải trò lừa đảo taxi nghiêm trọng (như đồng hồ gian lận), hãy xuống xe và lấy hành lý bình thường như chưa có chuyện gì, rồi mới từ chối trả số tiền bị yêu cầu và đe dọa gọi công an. Thông thường tài xế sẽ chấp nhận mức giá hợp lý hơn, nhưng hãy chuẩn bị tinh thần đối mặt với phản ứng bực bội của họ — tốt nhất là làm điều này khi xung quanh có người chứng kiến.

Tài xế taxi và xích lô

Tài xế taxi và xe xích lô đôi khi giả vờ không có tiền thối khi bạn trả tiền theo giá đã thỏa thuận. Cách xử lý tốt nhất là luôn mang sẵn tiền lẻ hoặc kiên quyết đòi đủ tiền. Thông thường tài xế chỉ cố làm tròn lên thêm vài nghìn đồng, nhưng để tránh trò này trở nên phổ biến hơn, bạn nên giữ bình tĩnh và giữ vững lập trường về mức giá đã thỏa thuận.

Khi gặp một tài xế xích lô quá nhiệt tình, nói những câu kiểu “cứ đi đi, trả bao nhiêu cũng được” hay “cuối chuyến muốn trả bao nhiêu thì trả”, thậm chí còn lôi ra quyển sổ lưu cảm nhận của khách quốc tế — thì chắc chắn là lừa đảo rồi. Nếu bạn vẫn muốn đi, hãy thống nhất rõ ràng về giá từ đầu và không trả thêm hơn mức đó. Nói thẳng những gì bạn sẵn lòng trả. Suy cho cùng, các tài xế xích lô cũng chỉ đang mưu sinh.

Khách sạn

Chủ khách sạn có thể báo giá phòng là 200.000 đồng, nhưng khi trả phòng lại khăng khăng rằng giá là 20 USD — nghĩa là đắt gần gấp đôi. Một chiêu khác là báo giá vài đô la rồi hôm sau lại nói rằng mức đó chỉ áp dụng cho phòng quạt, còn phòng máy lạnh có giá khác. Hiện nay, các chủ khách sạn uy tín dường như đã ý thức được những trò gian lận này và thường sẵn sàng ghi rõ ra giấy: giá phòng bao nhiêu mỗi người mỗi ngày (tính bằng đô la Mỹ hoặc đồng), có máy lạnh hay không. Nhân viên khách sạn uy tín cũng không bao giờ yêu cầu khách thanh toán ngay khi nhận phòng. Hãy cảnh giác nếu họ nhất quyết bạn phải trả khi trả phòng nhưng lại từ chối ghi giá ra giấy. Ngoài ra, bạn có thể đặt phòng trực tuyến qua các trang đặt phòng phổ biến để đảm bảo đúng giá, và nhớ để lại đánh giá nếu có vấn đề xảy ra.

Từ năm 2019, hầu hết các trò gian lận chênh lệch đô la/đồng đã chấm dứt vì hầu hết khách sạn hiện niêm yết và nhận thanh toán bằng tiền đồng. Hãy cất kỹ tiền đô và chỉ giao dịch bằng tiền đồng. Cũng từ năm 2019, khá nhiều khách sạn tầm trung và bình dân yêu cầu thanh toán trước — miễn là bạn nhận được hóa đơn chính thức thì không có gì đáng lo.

Nhà hàng

Một số nhà hàng có thói quen dùng hai loại thực đơn: một cho khách trong nước và một cho khách nước ngoài. Cách duy nhất để đối phó là học một vài câu tiếng Việt đơn giản và yêu cầu được xem menu tiếng Việt. Nếu họ ngần ngại không đưa menu dành cho khách nội địa, hãy rời đi. Tuy nhiên, trò này thực ra khá hiếm gặp.

Nhà nghỉ/hostel

Một số hostel ở Việt Nam sẽ yêu cầu — thậm chí khăng khăng — bạn để lại hộ chiếu tại quầy lễ tân. Đây không phải là hoạt động kinh doanh hợp lệ. Tuyệt đối không để lại hộ chiếu làm vật thế chân cho bất cứ điều gì.

Cơ sở nhái

Ngoài lưu trú và di chuyển, một trò lừa đảo phổ biến khác ở Việt Nam là các công ty tour và nhà hàng nhái thương hiệu. Hễ có thương hiệu nào nổi tiếng là sẽ xuất hiện hàng loạt cơ sở nhái theo. Ví dụ điển hình là hàng chục “Sinh Cafe” (hãng xe khách) mọc lên khắp nơi. Công ty gốc hiện đã đổi tên thành TheSinhTourist.

Sư giả

Phật giáo ở Việt Nam nhìn chung theo hệ phái Đại Thừa, nghĩa là các tăng sĩ phải ăn chay và thường không đi khất thực ngoài đường phố. Thay vào đó, chư tăng tự trồng thức ăn hoặc dùng tiền cúng dường của chùa để mua. Các nhà sư không bán đồ thờ cúng (những cửa hàng bán đồ lễ do người thường phụ trách, không phải tu sĩ) cũng không chủ động xin tiền từ người qua đường. Tiền cúng dường phải được bỏ vào thùng công đức của chùa. Mỗi người hoàn toàn tự quyết định có muốn cúng dường hay không và cúng bao nhiêu — các ngôi chùa thật sự không bao giờ dùng áp lực để xin tiền. Những “nhà sư” chủ động tiếp cận khách du lịch để xin tiền đều là người giả mạo.

Giao thông

Điều đầu tiên nhiều du khách mới đến Việt Nam phải học lại từ đầu là cách sang đường. Có thể bạn sẽ thấy một khách du lịch đứng mãi bên lề đường năm phút mà không biết phải đi như thế nào. Giao thông ở Việt Nam có thể là ác mộng thực sự. Ở quê nhà, bạn có thể chưa bao giờ tận mắt chứng kiến một vụ tai nạn, thấy người bị thương nằm trên đường, hay nghe tiếng va chạm. Nhưng ở lại Việt Nam hơn một tháng, bạn có khả năng cao gặp đủ cả ba.

Đường sá luôn đông đúc. Một số giao lộ ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh có đèn giao thông và cảnh sát điều tiết; còn hầu hết đèn ở các nơi khác hoặc không hoạt động hoặc bị bỏ qua.

Qua đường ở Việt Nam là một nghệ thuật, và không có tín hiệu dừng nào mà người lái xe thực sự tuân theo. May mắn là nghệ thuật sang đường này khá đơn giản, dù có phần đáng sợ:

1. Có một số đèn giao thông và vạch kẻ đường dành cho người đi bộ nhưng không phải ở đâu cũng có.
2. Nếu trời tối và bạn mặc đồ màu tối, hãy sang đường ở khu vực sáng đèn hoặc dùng đèn pin chiếu về phía dòng xe.
3. Nếu có xe buýt, ô tô hay taxi, hãy đợi cho đến khi xe đó và đoàn xe máy đi kèm qua hết, vì các phương tiện này sẽ không nhường đường cho người đi bộ.
4. Đảm bảo bạn, những người đi cùng và toàn bộ hành lý xếp thành một hàng gần như thẳng, song song với dòng xe.
5. Không có thời điểm “lý tưởng” để bắt đầu sang đường, nhưng bạn có thể chọn lúc xe cộ thưa hơn một chút.
6. Bước ra một chút, rồi thêm một chút nữa — bạn sẽ thấy các xe máy tự động giảm tốc hoặc tránh sang hướng khác. Hãy giữ tốc độ và hướng đi ổn định, đừng thay đổi đột ngột, và cứ tiến về phía trước cho đến khi sang được bên kia. Lưu ý rằng người lái xe máy sẽ tránh bạn nhưng có thể lại lao đúng vào đường đi của bạn.
7. Cách đơn giản và hiệu quả nhất là tạo sự hiện diện rõ ràng và đi đều bước. Có nghĩa là dang tay ra và đi với nhịp bộ đều đặn. Người dân xung quanh sẽ tự tìm đường tránh. Họ là những tay lái cực kỳ lành nghề và sẽ không đâm vào bạn — miễn là bạn giữ bước đi đều đặn.
8. Ô tô, xe buýt và xe tải gây nguy hiểm hơn nhiều so với xe máy. Hãy đợi cho các phương tiện có bốn bánh trở lên đi qua, sau đó mới xử lý dòng xe máy.

Cách dễ nhất nếu có thể là đi theo một người địa phương: đứng sát họ về phía dòng xe đến (nếu bị đâm thì họ bị trước), và cơ hội sang đường an toàn của bạn sẽ cao hơn nhiều.

Nếu bạn bị thương, đừng trông chờ người dân địa phương sẽ giúp đỡ, kể cả việc gọi xe cứu thương, vì đây không phải dịch vụ miễn phí. Hãy nói rõ với người xung quanh rằng bạn sẽ thanh toán phí cứu thương. Bệnh viện cũng sẽ không tiếp nhận bạn cho đến khi bạn chứng minh được khả năng chi trả.

Các tuyến đường cao tốc rất nguy hiểm, với trung bình khoảng 30 người tử vong mỗi ngày, và một số người địa phương còn không dám đi nếu không có xe lớn (ô tô hoặc xe buýt). Đi xe đạp hay xe máy trên cao tốc là chuyện của những người ưa mạo hiểm, hoàn toàn không phù hợp cho gia đình có trẻ nhỏ. Tuy nhiên, cần nói thêm rằng đường xá Việt Nam không kém an toàn hơn so với các nước khác ở Đông Nam Á.

Cuộc sống về đêm

• Trộm vặt trong hộp đêm là chuyện không hiếm. Đừng leo thang mâu thuẫn: tránh cãi vã với người địa phương vì kẻ say rượu có thể trở nên hung hăng.
• Các câu lạc bộ đêm thường có nhiều gái làm nghề đang tìm khách. Họ cũng có thể nhắm đến ví tiền và điện thoại của bạn.
• Đi bộ một mình trên phố ở khu du lịch vào đêm khuya nhìn chung vẫn an toàn, nhưng hãy tránh để những người phụ nữ lạ mặt bắt chuyện. Họ có thể cố chạm vào bạn, nói những lời ngọt ngào, rồi móc túi bạn.
• Đừng nhờ tài xế taxi gợi ý điểm vui chơi về đêm. Hầu hết tài xế taxi nhận hoa hồng từ các quán bar và lounge để dẫn khách nước ngoài đến. Khi bước vào những nơi đó, giá ban đầu nghe có vẻ hợp lý, nhưng khi nhận hóa đơn, bạn có thể thấy những khoản phí trời ơi. Tốt nhất là tự tìm hiểu trước, nói thẳng với tài xế địa chỉ mình muốn đến và kiên quyết đến đúng chỗ đó dù họ có can ngăn. Hầu hết các điểm vui chơi về đêm đều uy tín — những nơi có đông khách nước ngoài thường là lựa chọn an toàn.

Động vật hoang dã

Động vật hoang dã ở Việt Nam còn lại rất ít, chưa kể đến những loài nguy hiểm cho con người. Các loài rắn độc như rắn hổ mang vẫn có thể gặp ở vùng nông thôn, nhưng hầu hết các loài khác hoặc đã tuyệt chủng hoặc còn lại số lượng quá ít đến mức cơ hội nhìn thấy là rất thấp. Hổ có thể tồn tại với số lượng rất nhỏ ở những vùng xa xôi, nhưng điều này chưa được xác nhận.

Du khách LGBT

Việt Nam nhìn chung là điểm đến an toàn cho du khách LGBT, và không có luật nào cấm đồng tính luyến ái tại đây. Người chuyển giới được phép thay đổi giới tính pháp lý sau khi phẫu thuật chuyển đổi giới tính. Tuy nhiên, các mối quan hệ đồng giới chưa được nhà nước công nhận, và người Việt Nam có xu hướng khá bảo thủ, nên cộng đồng LGBT đôi khi vẫn có thể gặp phải một mức độ thành kiến nhất định. May mắn là bạo lực nhắm vào người LGBT cực kỳ hiếm.

Chính trị

Xúc phạm các anh hùng dân tộc như Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp là hành vi bất hợp pháp tại Việt Nam, và đã có không ít người nước ngoài bị bắt giam vì điều này.

Sức khỏe

Bệnh nhiệt đới như sốt rét, sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản là những bệnh lưu hành ở vùng nông thôn Việt Nam. Sốt rét không đáng lo ngại nhiều ở các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, nhưng hãy luôn nhớ mang theo thuốc xịt muỗi dạng lỏng. Thuốc sẽ rất hữu ích, đặc biệt ở vùng nông thôn và các khu dân cư đông đúc.

Đồ ăn đường phố, kể cả các loại đồ uống xay có đá, và thức ăn trong nhà hàng phần lớn đều an toàn để ăn nhờ điều kiện vệ sinh đã được cải thiện đáng kể. Người Việt Nam rất sạch sẽ, thùng rác có ở khắp nơi và sàn nhà thường được lát gạch. Hãy dùng phán đoán thông thường, tham khảo các mẹo trong bài Tiêu chảy du lịch và bạn sẽ ổn thôi.

Nước máy không an toàn để uống trực tiếp.

Dung dịch kính áp tròng hiếm khi được bán tại các nhà thuốc thông thường. Bạn sẽ cần tìm đến cửa hàng kính mắt chuyên dụng hoặc bác sĩ nhãn khoa để mua.

Chăm sóc y tế

Bệnh viện Việt Nam nhìn chung chưa đạt tiêu chuẩn phương Tây. Nhiều cơ sở y tế thường thiếu thuốc và vật tư y tế, thời gian chờ đợi có thể kéo dài, kể cả trong các trường hợp cấp cứu. Ngoài Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, rất ít bác sĩ nói được tiếng Anh. Vì vậy, phòng khám tư nhân do người nước ngoài điều hành thường là lựa chọn nên đến trước tiên. Những phòng khám này có cả bác sĩ người Việt lẫn người nước ngoài. Nhìn chung, bệnh viện sẽ chỉ tiếp nhận bệnh nhân khi bạn chứng minh được khả năng chi trả.

Có các bệnh viện tư nhân ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng chủ yếu phục vụ người nước ngoài và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, với đội ngũ nhân viên có thể giao tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Pháp — tuy nhiên, bạn sẽ phải trả mức phí cao hơn đáng kể. Bệnh viện Quốc tế Vinmec là chuỗi bệnh viện tư nhân hướng đến người nước ngoài, có mặt tại nhiều thành phố lớn ở Việt Nam.

Nếu bạn bị ốm nặng trong chuyến đi, nên tìm cách điều trị ở các nước Đông Nam Á lân cận nếu có thể. Trong những trường hợp nghiêm trọng, bác sĩ thậm chí có thể chỉ định chuyển bệnh nhân sang Singapore hoặc Thái Lan để điều trị. Khi đến Việt Nam, việc mua bảo hiểm du lịch toàn diện là rất quan trọng. Hãy đọc kỹ các điều khoản và điều kiện của bảo hiểm trước khi đi.

Tại các điểm du lịch, bạn có thể hỏi về dịch vụ y tế tại quầy lễ tân khách sạn hoặc liên hệ công ty tour. Trong nhiều trường hợp, bạn có thể phải trả tiền mặt trước khi gặp bác sĩ. Ở các thành phố lớn, thông thường có thể thanh toán bằng thẻ ghi nợ. Hãy giữ lại biên lai để dùng cho mục đích bảo hiểm.

Số điện thoại cấp cứu xe cứu thương tại Việt Nam là 115, nhưng đường dây này thường không hỗ trợ tiếng Anh. Xe cứu thương công lập có thể đến chậm, vì vậy thường tốt hơn nếu bạn tự bắt taxi đến bệnh viện. Nếu gọi cứu thương, hãy chuẩn bị tâm lý chờ lâu. Nhân viên y tế cấp cứu thường không nói được tiếng Anh và xe cứu thương được trang bị khá sơ sài. Ở các thành phố lớn, một số bệnh viện có xe cứu thương tư nhân, thường hiệu quả hơn dịch vụ công lập.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, có nhiều nhà thuốc chất lượng tốt. Hầu hết bệnh viện và phòng khám tư nhân cũng có nhà thuốc riêng. Nhà thuốc thường có đủ hàng và phần lớn thuốc có thể mua mà không cần đơn bác sĩ.

Nhà thuốc tại Việt Nam chưa được quản lý chặt chẽ. Nếu mua thuốc ở nhà thuốc bên ngoài (không phải nhà thuốc bệnh viện), bạn nên kiểm tra hạn sử dụng của thuốc. Hãy kiểm tra kỹ bao bì, thành phần bên trong và hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Tôn trọng

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, người lớn tuổi luôn được kính trọng và đề cao. Dù mức độ kỳ vọng có phần thoải mái hơn khi người nước ngoài tham gia, bạn vẫn nên cư xử lịch sự, tôn trọng và kín đáo với những người lớn tuổi hơn mình.

Việc bị người địa phương nhìn chằm chằm là chuyện bình thường ở một số vùng, đặc biệt ở nông thôn xa thành phố lớn, và ở khu vực miền Trung, miền Bắc. Người miền Nam thường quen với khách nước ngoài hơn. Dù ở đâu, bạn cũng nên chuẩn bị tâm lý cho những câu hỏi thẳng thắn khi bắt chuyện: Bạn bao nhiêu tuổi? Đã lập gia đình chưa? Có con chưa? Những câu hỏi này có thể nghe có vẻ tò mò theo tiêu chuẩn phương Tây, nhưng ở đây chúng hoàn toàn bình thường và thân thiện — nhằm giúp người ta biết cách xưng hô phù hợp. Tốt nhất là cứ vui vẻ trả lời. Bạn có thể không hiểu nhiều về văn hóa của họ; việc họ không hiểu về văn hóa của bạn cũng là điều dễ hiểu.

Một phụ nữ châu Á đi cùng người đàn ông không phải châu Á có thể thu hút sự chú ý không mong muốn. Tính đến tháng 4/2019, những thành kiến này gần như đã biến mất hoàn toàn, nhưng một số định kiến vẫn còn — bắt nguồn một phần từ ký ức thời chiến tranh với Mỹ — và đôi khi cô ấy vẫn có thể bị đối xử lạnh nhạt hoặc bị nói chuyện thô lỗ. Trải nghiệm phổ biến hơn hiện nay chỉ đơn giản là người địa phương sẽ mặc định cô ấy là người Việt và nói chuyện bằng tiếng Việt thay vì tiếng Anh, bất kể cô ấy thực sự đến từ đâu.

Tất cả các cặp đôi nên biết rằng thể hiện tình cảm nơi công cộng nói chung bị coi là thiếu tế nhị ở Việt Nam, ngay cả giữa vợ chồng — nên hạn chế điều này nơi đông người.

Người Việt Nam có xu hướng ăn mặc kín đáo và lịch sự, dù ở các quán bar và hộp đêm tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh thì phong cách thoáng hơn, đôi khi thấy giới trẻ mặc khá gợi cảm. Nhìn chung, nếu muốn an toàn về mặt tôn trọng hay lịch sự, bạn nên che vai và gối. (Tính đến năm 2026, tại TP. Hồ Chí Minh sầm uất, quần short lên trên đầu gối — thậm chí khá ngắn ở nữ — đã rất phổ biến trên đường phố. Áo không tay ít gặp hơn, nhưng vẫn thấy một số người, cả nam lẫn nữ, nếu bạn để ý.)

Giữ thể diện là điều rất quan trọng trong văn hóa Việt Nam. Bạn nên tránh chỉ ra lỗi lầm của người khác dù nhỏ đến đâu, để không gây ra sự mất mặt đáng ngại cho họ.

Cũng như nhiều nước châu Á khác, khi vào nhà người Việt bạn cần bỏ giày dép trước cửa.

Khi trao và nhận danh thiếp, hãy luôn dùng hai tay, vì dùng một tay bị coi là rất thiếu tôn trọng.

Chính trị

Quan hệ với Trung Quốc là chủ đề nhạy cảm, tốt nhất không nên bàn luận với người địa phương. Căng thẳng bùng phát định kỳ xung quanh các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông (người Việt gọi là Biển Đông, không phải “Biển Nam Trung Hoa” — dùng tên gọi tiếng Anh có thể khiến người địa phương hiểu lầm là bạn ủng hộ yêu sách của Trung Quốc). Mang theo bản đồ có đường chín đoạn có thể gây phản ứng tiêu cực từ người Việt; đây cũng là lý do một số phim và chương trình truyền hình nước ngoài như bộ phim hoạt hình Abominable (2019) và phim Barbie (2023) bị cấm chiếu tại Việt Nam.

Tuy nhiên, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất và nguồn cung khách du lịch quốc tế hàng đầu của Việt Nam, và du khách đến từ Trung Quốc đại lục thường không gặp vấn đề gì miễn là tránh các chủ đề chính trị. Sự phản cảm với Trung Quốc này cũng thường không áp dụng với người gốc Hoa đến từ các quốc gia khác. Nhìn chung, tâm lý chống Trung Quốc mạnh hơn ở miền Nam so với miền Bắc — một phần vì nhiều người miền Bắc Việt Nam ghi ơn sự hỗ trợ của Trung Quốc trong cuộc chiến chống Mỹ.

Trang phục

Điều đáng ngạc nhiên nhất về chủ đề Chiến tranh Việt Nam (người Việt gọi là Chiến tranh Mỹ hay Chiến tranh Giải phóng) là phần lớn người Việt không mang thù hận với du khách đến từ các nước từng tham chiến. Ở miền Nam, nhiều người Việt — đặc biệt là những người lớn tuổi từng trải qua chiến tranh hay có người thân trong cuộc chiến — vẫn ghi nhận hoặc ít nhất tôn trọng những nỗ lực quân sự của phía Mỹ hay Pháp ngày trước. Hai phần ba dân số được sinh ra sau chiến tranh và có cái nhìn khá tích cực với phương Tây. Một số điểm tham quan thể hiện quan điểm chống Mỹ về cuộc chiến, trong khi nhiều nơi khác lại có cách tiếp cận khá chừng mực đáng ngạc nhiên.

Hãy tế nhị nếu cần đề cập đến những cuộc xung đột trong quá khứ. Hơn 3 triệu người Việt Nam đã thiệt mạng, vì vậy tốt nhất nên tránh những câu nói có thể bị hiểu là xúc phạm đến sự hy sinh của cả hai phía trong các cuộc chiến. Không phải tất cả người Việt đều có cùng quan điểm — một số người miền Nam vẫn còn cay đắng vì đã thua phía Bắc.

Các cửa hàng lưu niệm ở Việt Nam bán rất nhiều áo phông in hình cờ đỏ và chân dung “Bác Hồ”. Nhiều kiều bào Việt, đặc biệt ở Mỹ, Canada và Australia, vẫn rất phê phán chính quyền Việt Nam hiện tại, vì vậy bạn nên cân nhắc điều này trước khi mặc những món đồ mang biểu tượng cộng sản trong cộng đồng của họ ở quê nhà. Nếu bạn là người Mỹ, Canada hay Australia, món quà lưu niệm ít gây tranh cãi hơn là chiếc nón lá truyền thống.

Tôn giáo

Mặc dù số liệu điều tra dân số chính thức cho rằng phần lớn người Việt không theo tôn giáo, nhưng nhìn vào thực tế sẽ thấy điều ngược lại. Dù có đi lễ hay không, hầu hết người Việt thực ra là những tín đồ sùng đạo, kết hợp nhiều truyền thống, tín ngưỡng và nghi lễ tôn giáo vào cuộc sống hàng ngày.

Cũng như các nước Đông Nam Á láng giềng, tôn giáo có ảnh hưởng rộng rãi và sâu sắc nhất ở Việt Nam là Phật giáo. Phật giáo Việt Nam nhìn chung theo hệ phái Đại Thừa — phổ biến tại Trung Quốc — khác với các nước Đông Nam Á láng giềng theo Phật giáo Theravada. Điều này có nghĩa là tăng sĩ phải ăn chay, và những người mộ đạo khi cầu xin ân điển đặc biệt thường cũng kiêng thịt. Khác với các nước Đông Nam Á khác, tăng ni không có thói quen đi khất thực ngoài đường phố. Thay vào đó, họ hoặc tự trồng thức ăn, hoặc dùng tiền cúng dường của chùa để mua. Những “nhà sư” la cà ở khu du lịch xin tiền là người giả mạo. Tương tự như ở Trung Quốc và các nước láng giềng, hình chữ Vạn xuất hiện nhiều trong các ngôi chùa Phật giáo như một biểu tượng tôn giáo mang ý nghĩa thiêng liêng và may mắn, hoàn toàn không liên quan đến chủ nghĩa Phát xít hay bài Do Thái.

Ngoài ra, và nhiều hơn so với các nước láng giềng, Việt Nam có tỷ lệ đáng kể người theo Kitô giáo (11%; trong đó 9% Công giáo, 2% Tin Lành). Kitô giáo đặc biệt phổ biến ở các thành phố lớn, nơi có ít nhất vài nhà thờ. Người lạ và người quen thường hay mời bạn đến nhà thờ, nhưng họ thường không phật lòng nếu bạn từ chối.

Cũng như người Trung Quốc và nhiều dân tộc Đông Nam Á khác, người Việt Nam rất coi trọng tín ngưỡng thờ cúng thần linh và tổ tiên. Trong hầu hết mỗi gia đình và cơ sở kinh doanh của người Việt đều có ít nhất một bàn thờ, nơi người ta đốt nhang để tưởng nhớ hoặc cầu khấn thần linh. Bàn thờ thường được trang trí bằng tượng hoặc ảnh những nhân vật linh thiêng: với Phật tử thuần thành có thể là tượng Phật hoặc Bồ Tát; với người Công giáo là tượng Chúa hay Đức Mẹ; với người “không theo tôn giáo” là hình ảnh các vị thần hay linh khí truyền thống. Nếu thấy ảnh người thật trên bàn thờ, đó thường là người thân đã khuất trong gia đình. Đốt nhang cho linh hồn người đã mất nhìn chung là hành động thể hiện sự tôn kính.

Nhiều ngôi chùa yêu cầu bạn bỏ giày trước khi vào bên trong. Nguyên tắc chung là luôn vào bằng cổng bên phải và ra bằng cổng bên trái (nhìn từ ngoài vào); cổng giữa truyền thống dành cho vua chúa và thần linh. Không bước lên bậc cửa khi vào hay ra khỏi chùa; hãy bước qua. Ngoài ra, ăn mặc kín đáo khi đến chùa: không mặc áo không tay và đảm bảo che gối.

Người Việt nhìn chung khá mê tín về cái chết và thế giới tâm linh, và có một số kiêng kỵ bạn nên lưu ý:

• Cắm đũa thẳng đứng vào giữa bát cơm: Cách bày bát cơm này được đặt cạnh thi thể người mất trong đám tang, nên nhìn thấy sẽ khiến người ta liên tưởng đến tang lễ. Nếu ăn cơm bằng thìa, hãy đặt thìa úp xuống trong bát, không để thìa ngửa lên.
• Chụp ảnh nhóm số lẻ: Người ta tin rằng người đứng giữa nhóm sẽ bị tà ma chú ý. Ảnh chụp nhóm số chẵn (2, 4, 6 hay 8 người…) thì không sao.
• Ngồi quay lưng vào bàn thờ gia đình: Bị coi là bất kính với bàn thờ và với linh hồn người đã khuất.
• Leo lên bệ thờ để chụp ảnh cùng tượng thần: Bị xem là hành động cực kỳ thiếu tôn trọng với các vị thần đang được thờ phụng.

Ứng phó

Điện

Điện tại Việt Nam là 200 V, 50 Hz. Hầu hết ổ cắm tại Việt Nam tương thích với phích cắm 2 chân kiểu Mỹ (Type A) và phích cắm 2 chân kiểu châu Âu (Type C, E và F). Một số ổ cắm cũng tương thích với phích cắm 3 chân kiểu Mỹ (Type B).

Kết nối

Điện thoại

Số điện thoại cố định ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh gồm 8 chữ số, còn ở các tỉnh thành khác thì gồm 7 chữ số.

• Mã quốc tế Việt Nam: +84
• Mã vùng Hà Nội: (24)
• Mã vùng TP. Hồ Chí Minh: (28)

; Gọi VoIP

Cước điện thoại rẻ hơn 30–40% khi sử dụng dịch vụ 171 hoặc 178.

• Gọi nội địa: 171 (178) + 0 + Mã vùng + Số điện thoại.
• Gọi quốc tế: 171 (178) + 00 + Mã quốc gia + Mã vùng + Số điện thoại.

Vì khách sạn và nhà nghỉ thường tính phí điện thoại cao hơn, bạn nên tìm bưu điện hoặc các dịch vụ công cộng đáng tin cậy để gọi điện.

Điện thoại di động

Số điện thoại di động ở Việt Nam phải luôn được quay đầy đủ 9 hoặc 10 chữ số (bao gồm số “0” đứng trước đầu số “1nn” hoặc “9nn” khi gọi trong nước), bất kể gọi từ đâu. 1nn hoặc 9nn là đầu số di động, không phải “mã vùng”, và chữ số thứ hai đôi khi cả chữ số thứ ba (phần nn) biểu thị mạng di động ban đầu được cấp phát. Giống như hầu hết số di động, chúng cũng có thể được gọi từ trong lẫn ngoài Việt Nam theo định dạng quốc tế.

Có nhiều nhà mạng di động với các đầu số khác nhau:

• MobiFone: 90, 93, 70, 76, 77, 78, 79
• Vietnamobile: 92, 56, 58
• Viettel: 98, 97, 96, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38
• Vinaphone: 91, 94, 81, 82, 83, 84, 85

SIM vật lý từ tất cả các nhà mạng chính đều có thể mua ngay tại sân bay khi đến nơi, tuy nhiên giá thường cao hơn. Nếu được, hãy chờ ra khỏi sân bay mới mua SIM — giá sẽ rẻ hơn. eSIM cũng là lựa chọn tiện lợi: bạn có thể mua trực tuyến trước khi đến và kích hoạt ngay khi hạ cánh, không cần tìm cửa hàng sau chuyến bay dài. Cạnh tranh giữa các nhà mạng khá gay gắt: Viettel cung cấp eSIM du lịch đang bán trên website, trong khi MobiFone có gói gói eSIM miễn phí một ngày dành cho khách du lịch kèm 8GB data và truy cập không giới hạn Facebook, YouTube và TikTok. Vùng phủ sóng tốt ở các thành phố và dọc các tuyến đường chính, với 4G phổ biến và 5G đang mở rộng; tốc độ có thể chậm hơn ở vùng nông thôn hoặc miền núi.

Cước tài khoản trả trước dao động từ 890–1.600 đồng mỗi phút. Thẻ nạp tiền có các mệnh giá 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 200.000 và 500.000 đồng. Điện thoại cũng có thể được nạp tiền trực tuyến bằng thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ.

Số điện thoại hữu ích

• Cảnh sát: 113
• Cứu hỏa: 114
• Bệnh viện: 115
• Hỏi giờ: 117
• Thông tin tổng hợp: 1080

Internet

Wi-Fi phổ biến rộng rãi tại Việt Nam và hầu hết khách sạn, nhà hàng, quán bar ở các trung tâm du lịch chính đều có Wi-Fi miễn phí. Hãy hỏi mật khẩu khi mua đồ. Đôi khi mật khẩu được in trên hóa đơn hoặc dán ở gần quầy thu ngân. Ngoài ra, các quảng trường công cộng, hầu hết sân bay và nhiều ga tàu lớn cũng có Wi-Fi — ở đâu có đông người qua lại là có. Một số quán cà phê Internet vẫn còn hoạt động ở các điểm du lịch với giá khá rẻ, từ 2.000–10.000 đồng mỗi giờ. Tốc độ kết nối khá nhanh, đặc biệt ở các thành phố lớn.

Khác với Trung Quốc, kiểm duyệt Internet ở Việt Nam chỉ áp dụng với một số rất nhỏ các dịch vụ trực tuyến. Hầu hết trang tin tức nước ngoài như BBC và CNN, cũng như các mạng xã hội như Facebook, Twitter, YouTube và TikTok thường được truy cập tự do tại Việt Nam, dù có thể bị chặn tạm thời trong các giai đoạn nhạy cảm về chính trị. Sử dụng VPN là một lựa chọn khôn ngoan — dịch vụ này dường như hoạt động được với hầu hết mạng Wi-Fi ở Việt Nam.

Nội dung được dịch và biên tập từ Wikivoyage tiếng Anh, theo giấy phép CC BY-SA. Bản dịch có chỉnh sửa để phù hợp với độc giả Việt Nam. Nguồn: https://en.wikivoyage.org/wiki/Vietnam